فریبا بابایی: جنگلهای هیرکانی، قربانی زیادهخواهیها
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، در روزهای اخیر، انتشار تصاویری از جادهکشی خودسرانه در دل جنگلهای هیرکانی سیاهمزگی شفت، افکار عمومی را نسبت به خطر تخریب یکی از مهمترین اکوسیستمهای شمال کشور حساس کرد. این محدوده که بخشی از جنگلهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است، هرگونه دخل و تصرف در آن میتواند خسارات جبرانناپذیری به طبیعت و جایگاه جهانی این اثر وارد کند.
بر اساس گزارشها، گروهی از افراد محلی بدون اخذ مجوز از نهادهای ذیربط اقدام به بازگشایی مسیر جادهای در جنگل کردهاند. مأموران محیطزیست برای توقف عملیات وارد عمل شدند اما با مقاومت برخی افراد مواجه شدند. کارشناسان هشدار دادهاند چنین اقدامات خودسرانهای میتواند تهدیدی جدی برای پوشش گیاهی، حیاتوحش و حتی جایگاه جهانی جنگلهای هیرکانی باشد.
فریبا بابایی، مدیر پایگاه میراث جهانی جنگلهای هیرکانی در گفتوگو با ایسنا اعلام کرد: «استان گیلان دارای سه سایت از ۱۲ سایت میراث جهانی هیرکانی است و متأسفانه این جادهکشی در محدوده سایت ثبت جهانی گشترودخان، واقع در شهرستانهای شفت و فومن انجام شده است. احداث این مسیر تهدیدی مستقیم و بلندمدت برای میراث جهانی جنگلهای هیرکانی محسوب میشود. این جنگلها فقط دارایی ایران نیستند، بلکه سرمایه مشترک بشریتاند.»
او افزود: «اجرای هر پروژه در محدوده آثار جهانی باید پس از انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیستمحیطی، اجتماعی و اطلاعرسانی به کمیته میراث جهانی صورت گیرد، اما پروژه جاده گشترودخان فاقد هرگونه ارزیابی است.»
بابایی با اشاره به پیامدهای این جادهکشی گفت: «تکهتکه شدن زیستگاهها، از بین رفتن پوشش گیاهی، فرسایش خاک، رانش زمین، اختلال در مسیر حیاتوحش و خطر آتشسوزی از نتایج مستقیم چنین اقداماتی است. همچنین ساخت جاده، آرامش طبیعی جنگل را برهم میزند و پیوستگی دیداری مناظر بکر را نابود میکند.»
او تأکید کرد این تهدیدها میتواند در آینده زمینه خروج جنگلهای هیرکانی از فهرست میراث جهانی را فراهم کند و به اعتبار فرهنگی و زیستمحیطی ایران آسیب بزند.
به گفته او، «ایران امروز در رتبه دهم جهانی از نظر تعداد آثار ثبتشده در یونسکو قرار دارد و هرگونه تخریب یا ساختوساز غیرقانونی میتواند این جایگاه ملی و حیثیتی را به خطر اندازد.»
مدیر پایگاه جنگلهای هیرکانی در توضیح سابقه طرح جاده گفت: «پروژه احداث مسیر موسوم به شفت ـ زنجان نخستینبار در سال ۱۳۸۹ مطرح شد، اما از همان ابتدا با مخالفت جدی سازمان حفاظت محیطزیست و منابع طبیعی مواجه شد. تاکنون نیز هیچ مجوزی از این نهادها صادر نشده است.»
او تأکید کرد: «این اقدام نهتنها نقض قوانین داخلی است، بلکه مغایر تعهدات بینالمللی ایران در قبال یونسکوست. هیچ اطلاعرسانی رسمی به کمیته میراث جهانی درخصوص این پروژه صورت نگرفته است.»
بابایی درباره پیگیریهای انجامشده گفت: «با ورود سه دستگاه میراث فرهنگی، محیطزیست و منابع طبیعی، پرونده قضایی تشکیل و تمامی عملیات متوقف شده است. بر اساس دستور مقام دادستانی، همه ماشینآلات از منطقه خارج شدهاند و اکنون هیچ فعالیت عمرانی در عرصه ثبت جهانی انجام نمیشود.»
او در پایان هشدار داد: «تهدیدهایی از این دست، روند الحاق بخشهای جدید جنگلهای هیرکانی به فهرست جهانی را با مانع روبهرو میکند و اعتماد کارشناسان بینالمللی نسبت به نظام حفاظتی کشور را کاهش میدهد. حفاظت از این جنگلها، نه یک انتخاب، بلکه مسئولیتی ملی و جهانی است.»
جنگلهای هیرکانی، این میراث طبیعی میلیونساله، امروز بیش از همیشه نیازمند مراقبت و نظارت قانونیاند. هر بیتوجهی یا اقدام فراقانونی، میتواند نهفقط طبیعت شمال ایران، بلکه حیثیت فرهنگی کشور در عرصه جهانی را خدشهدار کند. توقف جادهکشی سیاهمزگی، آزمونی برای اراده نهادهای مسئول در صیانت از میراث مشترک انسانهاست.