نسل معلق ایران: بحران بیکاری جوانان و فقر شاغلان در ۱۴۰۴
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، در حالی که نرخ بیکاری کلی ایران در سال ۱۴۰۴ تکرقمی گزارش شده، نسل جوان کشور با بحرانی عمیقتر روبرو است: بیکاری جوانان بالای ۱۹ درصد، اشتغال ناقص و پدیده شاغلان فقیر که حتی با چند شغل، زیر خط فقر زندگی میکنند.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بالاتر در بهار ۱۴۰۴ به ۷.۳ درصد و در تابستان به ۷.۴ درصد رسیده است. اما این آمار کلی، واقعیت تلخ بازار کار برای جوانان را پنهان میکند: نرخ بیکاری گروه سنی ۱۵-۲۴ ساله حدود ۱۹ درصد و برای ۱۸-۳۵ سالهها بیش از ۱۴ درصد بوده است.
این شکاف بزرگ نشاندهنده آسیبپذیری شدید جوانان در بازار کار است. بسیاری از آنها به مشاغل کمدرآمد مانند پیک موتوری، راننده پلتفرمهای آنلاین، کارگر انبار یا تولیدکننده محتوا روی آوردهاند؛ شغلهایی که اغلب چند شیفتی و فرسایشی هستند، اما ثبات و رفاه نمیآورند.
فقر شهری؛ حتی شاغل بودن هم کافی نیست
گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس و کارشناسان اقتصادی حاکی از آن است که خط فقر در تهران برای یک خانواده کوچک بیش از ۳۰ میلیون تومان است. در حالی که درآمد بسیاری از جوانان شاغل بین ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان باقی میماند، اجاره مسکن به تنهایی میتواند کل درآمد را بلعیده و امکان پسانداز، ازدواج یا تشکیل خانواده را از بین ببرد.
تحلیلها نشان میدهد ۸۹ درصد خانوارهای فقیر در ایران شاغل هستند، نه بیکار. این تناقض، ویژگی بارز اقتصاد ایران در سالهای اخیر شده است.
اشتغال ناقص و فرسایشی؛ کار زیاد، زندگی کم
در بهار ۱۴۰۴، بیش از ۴۰ درصد شاغلان بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار کردهاند، در حالی که بخشی دیگر با اشتغال ناقص (کمتر از ۴۴ ساعت) دستوپنجه نرم میکنند. نرخ مشارکت اقتصادی نیز پایین (حدود ۴۰.۸ درصد) است که بخشی از آن ناشی از ناامیدی جوانان از یافتن شغل مناسب است.
حتی تحصیلات دانشگاهی ضامن آینده نیست؛ حدود ۴۰ درصد بیکاران کشور فارغالتحصیلان هستند.
نتیجه: نسلی بدون آینده
این شرایط منجر به تأخیر در ازدواج، کاهش فرزندآوری و افزایش تمایل به مهاجرت شده است. نسل جوان، موتور اصلی نیروی کار کشور، امروز معلق مانده و این تعلیق نه تنها رشد اقتصادی را تهدید میکند، بلکه سرمایه انسانی و امید اجتماعی را فرسوده میسازد.
کارشناسان هشدار میدهند که بدون سیاستهای واقعی برای امنیت شغلی، کنترل تورم و کاهش هزینههای زندگی، این بحران سیستماتیک عمیقتر خواهد شد. نسل معلق نیاز به افق روشن دارد، نه آمارهای کلی امیدوارکننده.