بحران برق ایران؛ حمید چیتچیان: اقتصاد برق ورشکسته است
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، بحران خاموشیهای پیاپی و کمبود برق در ایران، به دغدغه اصلی مردم و صنایع بدل شده است. اما سوال مهم این است: چرا کشوری که جزو بزرگترین دارندگان انرژی دنیاست، حالا دچار کمبود برق شده؟ حمید چیتچیان، وزیر نیرو در دولت یازدهم، در گفتوگو با خبرآنلاین میگوید: «صنعت برق ایران قربانی سیاستهای اقتصادی اشتباه شده است. ما ۱۲.۵ سنت برای تولید و انتقال هر کیلووات ساعت برق هزینه میکنیم و فقط نیم سنت از مردم پول میگیریم.»
به گفته چیتچیان، این مدل اقتصادی معیوب، از زمان انقلاب تا امروز، مدام دستخوش دخالتهای سیاسی بوده است. بهطوریکه از دولتهای مختلف تا مجلسها، همگی در تثبیت قیمت برق بدون در نظر گرفتن هزینه واقعی، نقش داشتهاند.
صنعت برق ایران؛ افتخار یا قربانی؟
چیتچیان در عین حال تأکید میکند:«نباید فراموش کنیم صنعت برق ایران دستاوردهای بزرگی داشته؛ ما جزو شش کشور نخست تولیدکننده توربینهای گازی نیروگاهی شدیم، بالاتر از چین و روسیه. حتی به کشورهای دیگر خدمات مهندسی و صادرات تجهیزات میکنیم.»
با این حال، ورشکستگی مالی صنعت برق، باعث عقبافتادگی در سرمایهگذاری و تعمیرات شده است. طبق گفته او، سالانه ۵ درصد مصرف برق در کشور رشد میکند اما نیروگاههای جدید ساخته نمیشود. نتیجه: خاموشی و ناترازی.
ریشه بحران: قیمت برق و سیاستگذاری اشتباه
چیتچیان میگوید:
«قبل انقلاب، وزیر نیرو قیمت برق را تعیین میکرد. اما بعد از انقلاب این اختیار از وزارت نیرو گرفته شد. دولتها و مجلسها، بهجای واقعیسازی قیمت، با تثبیت قیمت برق، کشور را به این بحران رساندند.»
طبق برآورد او، فقط هزینه سوخت نیروگاهها ۸.۵ سنت بهازای هر کیلووات ساعت است. با هزینه انتقال و تبدیل انرژی، این عدد به ۱۲.۵ سنت میرسد. اما برق را بهطور متوسط فقط ۴۰۰ تومان، یعنی نیم سنت، به فروش میرسانیم.
ورشکستگی فعالان صنعت برق
چیتچیان از بدهی سنگین دولت به نیروگاهها پرده برداشت: «سال ۹۲ که من وزیر شدم، بدهی وزارت نیرو به نیروگاهها ۲۰ هزار میلیارد تومان بود؛ حالا شنیدهام به ۱۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده. بخش خصوصی نیروگاه ساخته و پولش را نگرفته، پس قادر به بازپرداخت وامهای بانکی نیست.»
راهحل چیتچیان: واقعیسازی قیمت برای صنایع بزرگ
وزیر سابق نیرو میگوید: «اصلاح قیمت برق باید از صنایع بزرگ شروع شود؛ فولاد، مس، آلومینیوم، پتروشیمی و سیمان. اینها محصولاتشان را به قیمت جهانی میفروشند اما از برق یارانهای استفاده میکنند. چرا باید به آنها یارانه بدهیم؟»
چیتچیان تاکید میکند که اصلاح این روند نباید یکشبه انجام شود. او پیشنهاد میدهد ابتدا صنایع بزرگ برق را از بورس انرژی خریداری کنند. بعد بهتدریج این مدل برای سایر بخشها هم گسترش پیدا کند.
پرداخت یارانه؛ بله، اما نه از جیب صنعت برق
چیتچیان صراحتا گفت:«یارانه باید پرداخت شود اما نه به شکل تخفیف در قیمت انرژی. بهتر است قیمت برق واقعی شود و اگر لازم بود به دهکهای پایین جامعه یارانه جداگانه پرداخت شود. پرداخت یارانه انرژی، نهتنها بیعدالتی است بلکه مصرف را هم افزایش میدهد.»
تغییر سیاست؛ از امروز، نه فردا
به اعتقاد چیتچیان، راه برونرفت از بحران برق، سیاستگذاری مبتنی بر منطق اقتصادی است؛ نه تصمیمهای پوپولیستی و سیاسی. او هشدار میدهد که اگر روند فعلی ادامه یابد، خاموشیها و ناترازی هر سال بیشتر خواهد شد.