طاعتیمقدم وارث شاخص های منفی و چالش های زیرساختی منطقه آزاد انزلی
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ناظرخبر، این روزها گزارهی «منطقه آزاد انزلی حال و روز خوشی ندارد» بارها در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی تکرار شده است. آمارها و نمودارها نشان میدهد که شاخصهای اقتصادی و توسعهای این سازمان در برخی حوزهها روندی منفی داشته است.
طبیعی است که در چنین فضایی انگشت اتهام به سوی مدیرعامل فعلی، مصطفی طاعتیمقدم، نشانه رود؛ مدیری که منتقدانش میگویند تجربه فعالیت در مناطق آزاد و تحصیلات مرتبط ندارد. اما آیا میتوان همهی این شاخصهای منفی را مطلقاً به او نسبت داد؟
نشست خبری روز خبرنگار؛ حرفهایی که کمتر گفته شده بود
مصطفی طاعتیمقدم، چهارم شهریورماه به مناسبت پاسداشت روز خبرنگار در نشستی خبری با اصحاب رسانه حاضر شد. برخلاف برخی مدیران پیشین که به کلیشهها و شعارهای بیپشتوانه بسنده میکردند، او صریح و بیپرده درباره مشکلات سخن گفت.
وی تأکید کرد: « تلاش میکنیم در معرفی منطقه از عبارات اولین، بزرگترین، بهترین استفاده نکنیم و به اعداد و ارقامی تکیه نکنیم که در عمل وجود ندارد. منطقه آزاد انزلی دروازه اوراسیاست، اما چگونه باید از این ظرفیت استفاده کنیم وقتی زیرساخت حملونقل در اختیار نداریم؟»
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی به افتتاح ناقص خط ریلی رشت–کاسپین در دولت گذشته اشاره کرد و افزود: «ریلی افتتاح شد که ایستگاه ندارد. چرا باید چنین پروژهای نیمهکاره و بدون برنامه افتتاح شود؟»
او همچنین گفت: « از سال ۱۳۹۸ تاکنون اسکلهی جدیدی در منطقه ساخته نشده است. اگر قرار است بندر کاسپین و رشت توسعه پیدا کند، نخست باید جاده و ریل استاندارد فراهم شود. آزادراه سراوان–انزلی زمانی با ۷ همت قابل ساخت بود اما امروز به ۱۴۰ همت نیاز دارد. چرا آن زمان کسی پیگیر نشد و امروز صدایی بلند نمیشود؟»
از آمار صادرات تا مشکلات زیرساختی
طاعتیمقدم به آمارهای مثبت نیز اشاره کرد: « با وجود تحریمها و محدودیتها، بندر کاسپین توانسته تنها بندری باشد که رشد تخلیه و بارگیری داشته است. شاخص صادرات منطقه آزاد انزلی نسبت به سال گذشته ۲۶۶٪ افزایش یافته است. این اتفاق کوچکی نیست، چرا که در شرایطی رخ داده که سایر بنادر کشور شاخصهای منفی داشتهاند.»
با این حال، او تأکید کرد که این موفقیتها به معنای نبود مشکلات نیست: « ما شعار کریدور شمال–جنوب میدهیم، اما در استان گیلان ابتداییترین زیرساختها را نداریم. جادهی استاندارد نداریم، ریل ما توان جابهجایی بیش از چهار میلیون تن کالا ندارد، در حالی که دو بندر انزلی و کاسپین قرار است در آینده ۲۰ میلیون تن بار تخلیه و بارگیری کنند.»
نگاه انتقادی به گذشته و مدیریتهای مقطعی
طاعتیمقدم افزود: « در گذشته به مسائل منطقه آزاد انزلی سطحی نگاه شد. تغییرات مداوم، سیاسیکاری و انتصاب مدیرانی که نه شناختی از استان داشتند و نه دغدغهای برای توسعه، موجب شد امروز در چنین شرایطی باشیم. اگر من از ابتدا آغازگر این منطقه بودم، وارد فاز تجاری نمیشدم. نخست باید زیرساختهای بندری و حملونقل فراهم میشد.»
او به ساختوسازهای بیبرنامه نیز اشاره کرد: « چرا باید برجهای مسکونی در دل منطقه آزاد ساخته شود؟ این نگاه، آمایشی نبوده است. بلندمرتبهسازی باید جای درست خود اتفاق بیفتد، نه در نقطهای که بعدها معضل ایجاد کند.»
مسافرپذیرها، زمینها و معضلات حقوقی
بخش دیگری از سخنان او درباره مسافرپذیرهای غیرمجاز و معارضین زمینهای منطقه آزاد بود: « مسافرپذیرها به یک معضل تبدیل شدهاند. با نیروی انتظامی برای ساماندهی این وضعیت هماهنگ کردهایم. همچنین بسیاری از زمینها امروز مالکین مشخصی دارند و باید نگاه حقوقی و دقیق به این مسئله داشت.»
انتظار معجزه از هیچ مدیری منطقی نیست
منطقه آزاد انزلی سالهاست با مشکلات زیرساختی جدی دستوپنجه نرم میکند. وقتی ابتداییترین نیاز توسعه، یعنی « جاده دسترسی استاندارد» و «ریل راهآهن کارآمد» وجود ندارد، انتظار معجزه از هیچ مدیری منطقی نیست. ریل راهآهن رشت–کاسپین بدون ایستگاه افتتاح شد؛ اقدامی عجولانه و نمایشی که نهتنها گرهای از حملونقل باز نکرد بلکه امروز به یکی از نمادهای سوءمدیریت تبدیل شده است.
مشکل ریشهای است، نه شخصی
این سخنان نشان میدهد که حتی مدیرعامل فعلی نیز منکر شاخصهای منفی نیست، اما ریشه مشکلات به گذشته بازمیگردد. سالها تغییرات سیاسی و انتصاب مدیرانی که نه شناختی از گیلان داشتند و نه دغدغهی توسعهی آن، موجب شد منطقه آزاد انزلی در وضعیت کنونی قرار گیرد.
مقایسهی ناعادلانه و مسئولیت نمایندگان گیلان
مقایسهی منطقه آزاد انزلی با مناطقی مانند چابهار یا کیش بدون در نظر گرفتن وسعت و زیرساختها منصفانه نیست. در حالی که چابهار با بیش از ۳۰ هزار هکتار زمین صنعتی و پروژههای عظیم پتروشیمی فعالیت میکند، منطقه آزاد انزلی تنها دو شهرک صنعتی کوچک در مجموع ۱۲۰ هکتاری دارد.
همچنین، مجمع نمایندگان گیلان نمیتواند صرفاً طلبکار باشد. همین نمایندگان بودند که اجازه دادند پروژهی ریلی بدون ایستگاه افتتاح شود و پیگیر آزادراه سراوان–انزلی در زمان مناسب نشدند.
این مشکلات یکشبه حل نمیشوند
منطقه آزاد انزلی امروز درگیر شاخصهای منفی است، اما حقیقت این است که این مشکلات ریشه در گذشته دارند و با تغییر مدیرعامل یکشبه حل نمیشوند و طاعتی مقدم که از آذر ۱۴۰۳ مدیریت را برعهده گرفته، وارث ساختاری معیوب و زیرساختهایی ناقص است ضمن اینکه شاخصهای منفی را نمیتوان تنها به مدیرعامل فعلی تقلیل داد.
اما پرسش اصلی
آیا وقت آن نرسیده که به جای بازیهای سیاسی و مقصرسازیهای تکراری، همگرایی و فشار مشترک بر دولت برای تأمین زیرساختها شکل بگیرد؟ اگر قرار است منطقه آزاد انزلی در عمل به دروازهی اوراسیا تبدیل شود، باید با نگاه ملی به آن نگریست، نه با جدلهای منطقه ای و جناحی.