آیا شکایت دادستانی از رسانهها شامل صداوسیما هم میشود؟
از روز شنبه، با انتشار خبر انفجار در گمرک بندرعباس، چند خط خبری پررنگ در رسانهها شکل گرفت. به گزارش ناظر خبر خط نخست، تمرکز بر بررسی و توصیف ابعاد انفجار و خسارتهای وارده بود؛ خط دوم به بررسی علت وقوع حادثه و خط سوم به تبعات سیاسی و بینالمللی آن پرداخت. در این میان، مانند همیشه برخی اخبار نادرست و تحلیلهای انحرافی نیز منتشر شد.
با این حال، حادثه بندر شهید رجایی ابعاد دیگری هم داشت که کمتر مورد توجه رسانهها قرار گرفت؛ از جمله موج گسترده ابراز همدردی ملی و روحیه کمکرسانی که در میان مردم و شرکتهای خصوصی و دولتی شکل گرفت. حضور رئیسجمهور و وزرای کشور و راه و شهرسازی در محل حادثه، به تقویت این همبستگی ملی کمک کرد.
برخی گزارشها حاکی از آن است که پزشکان، کادر درمانی و امدادی از سراسر کشور اعلام آمادگی کردهاند که برای کمک به بندرعباس اعزام شوند. شرکتهایی نیز با اجاره پروازهای اختصاصی، قصد اعزام داوطلبان را دارند. این حس ملی و روحیه همدردی، حتی اگر نیاز عملی به تمامی کمکها نباشد، بسیار ارزشمند و حیاتی برای تقویت روحیه آسیبدیدگان محسوب میشود.
انتقاد از عملکرد صداوسیما در پوشش انفجار بندر شهید رجایی
در سوی دیگر، عملکرد رسانه رسمی کشور یعنی صداوسیما بهشدت مورد نقد قرار گرفته است. این رسانه، گویی اتفاق مهمی رخ نداده، با بیتفاوتی از کنار این فاجعه عبور کرد و حتی برنامههای سرگرمکننده خود را بدون تغییر ادامه داد.
این در حالی است که برگزارکنندگان جشنواره «کوچه» که در هفتههای اخیر هدف حملات تندروها قرار گرفته بودند، بلافاصله در شب حادثه برنامههای خود را تعطیل کردند و هزاران نفر در مدرسه سعادت بوشهر به برگزاری مراسم عزاداری سنتی «شَروهخوانی» پرداختند.
مقایسه رفتار صداوسیما با چنین حرکتهای خودجوش مردمی، به وضوح ضعف و عقبماندگی این رسانه را در بازتاب فاجعه ملی انفجار بندر شهید رجایی نشان میدهد. چگونه رسانهای با این گستردگی امکانات و کادر خبرنگاری، نتوانست پوشش مناسبی از ابعاد حادثه ارائه کند و از همان ابتدا تصویری آرام و کنترلشده از ماجرا ترسیم کرد؟
پرسش از دادستان تهران درباره شکایت از رسانهها
یکی دیگر از ابعاد قابل توجه، اقدام دادستانی تهران در اعلام جرم علیه برخی رسانهها و فعالان فضای مجازی بود. این اقدام در حالی صورت گرفت که بسیاری معتقدند در حوادث حساسی مانند انفجار بندرعباس، دقت در نقل خبر یک ضرورت جدی است.اما پرسشی که روزنامه هممیهن مطرح کرده این است که: چرا دادستانی در قبال عملکرد بهغایت ضعیف و ترک فعل رسانه ملی، یعنی صداوسیما، اقدامی انجام نمیدهد؟
اگر صداوسیما نتوانسته است اطلاعرسانی درست و بهموقع داشته باشد، آیا نباید پاسخگو باشد؟ ضعف اطلاعرسانی رسمی، یکی از دلایل اصلی انتشار اخبار جعلی و تحلیلهای نادرست در فضای مجازی بوده است. در این شرایط، تنها برخورد با رسانههای غیردولتی و فعالان شبکههای اجتماعی، به معنای نادیده گرفتن نقش صداوسیما در شکلگیری این بحران اطلاعرسانی است.
آیا آموزش غیرمستقیم این روند که “کار نکردن بیمجازات و کار کردن با مجازات همراه است”، در دستور کار قرار گرفته؟ دادستانی تهران باید به این پرسشها پاسخ دهد و شفاف کند که معیارهای سنجش مسئولیت رسانهها چگونه اعمال میشود.