کشاورز نمونه گیلان: سهمیه ناچیز گازوئیل، کمر کشاورزان را شکسته است
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ناظرخبر، آیین نمادین کشت مکانیزه برنج در گیلان، اردیبهشت سال جاری در مزرعه سیدعلی موسوی، یکی از کشاورزان پیشرو و نمونه استان، واقع در روستای اشکیک بخش چوکام شهرستان خمام برگزار شد. این مراسم، آغازگر نشای مکانیزه برنج در ۲۳۸ هزار هکتار از اراضی شالیزاری استان است.
این مراسم با حضور دکتر هادی حقشناس، استاندار گیلان، صالح محمدی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی، محمدرضا احمدی سنگری و مهدی فلاح، نمایندگان مردم رشت و خمام در مجلس شورای اسلامی، عصمت محمددوست، فرماندار خمام، و جمعی از مسئولان محلی و کشاورزان منطقه برگزار شد.
نمایشگاه صنایع دستی و موسیقی محلی
در حاشیه این آیین، نمایشگاهی از محصولات صنایع دستی محلی، بهویژه حصیربافی، که از هنرهای اصیل بانوان روستای اشکیک و دیگر مناطق خمام است، برپا شد. این نمایشگاه با بافت زنده و نمایش مهارتهای هنرمندان زن منطقه، جلوهای فرهنگی و بومی به مراسم بخشید و مورد استقبال گرم مسئولان و بازدیدکنندگان قرار گرفت.
گروه موسیقی محلی نیز با اجرای ترانههای گیلکی، فضایی شاد و پرنشاط ایجاد کرد و هویت فرهنگی بومی را با آیین زراعی درهم آمیخت.
اهمیت کشاورزی و توسعه پایدار استان
آیین کشت مکانیزه برنج در گیلان، رویدادی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. این مراسم نمادی از همافزایی میان مسئولان و مردم در مسیر توسعه متوازن و پایدار بهشمار میرود. گزارشهای میدانی از سطح استان، حاکی از آمادگی بالا برای آغاز فصل زراعی جدید و استقبال کشاورزان از طرحهای نوین مکانیزه است.
تأکید استاندار بر اهمیت کشاورزی
هادی حقشناس، استاندار گیلان، در این مراسم با تأکید بر نقش کشاورزی در توسعه همهجانبه استان اظهار داشت: «رونق بخش زراعت، موجب آبادانی بخشهایی چون گردشگری و صنعت میشود. شرط بقای گیلان در برابر تغییر کاربریهای مخرب، سودآور بودن کشاورزی است.»
وی با اشاره به ظرفیتهای طبیعی استان افزود: «گیلان تنها استان در کشور است که با پدیده فرونشست زمین مواجه نیست. این مزیت، در کنار منابع سرشار آب، خاک حاصلخیز و هوای مرطوب، گیلان را به قطب کشاورزی ایران تبدیل کرده است. در سال گذشته، بیش از ۱۰۵۰ میلیمتر باران در این استان بارید، در حالی که میانگین بارش کشور تنها ۱۳۳ میلیمتر بوده است.»
افزایش بهرهوری با فناوریهای نوین و اصلاح نژاد برنج
حقشناس با بیان اینکه میانگین برداشت برنج در هر هکتار از اراضی استان چهار تن است، تصریح کرد: «در کشورهای پیشرفته در تولید برنج مانند چین، ویتنام و فیلیپین، این میزان دو برابر است. برای رسیدن به این سطح، باید اقدامات بهزراعی و اصلاح نژاد بهصورت جدی در دستور کار قرار گیرد.»
وی با تأکید بر اهمیت نوسازی شالیکوبیها افزود: «افزایش تولید در واحد سطح، کاهش هزینهها و حذف نیاز به واردات برنج، مستقیماً به سودآوری زراعت منجر میشود. سازمان جهاد کشاورزی، مرکز تحقیقات برنج کشور و اداره کل صمت باید نقشآفرینی جدیتری در این حوزه داشته باشند.»
ضرورت اصلاح سیاستهای حمایتی دولت
استاندار گیلان در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع قیمتگذاری محصولات زراعی پرداخت و خاطرنشان کرد: «محصولاتی نظیر برنج و چای نباید با ارز ترجیحی وارد شوند، بلکه نرخ آنها باید بر اساس قیمت روز ارز آزاد تعیین شود. این رویکرد هم به نفع تولیدکننده داخلی است و هم جلوی رانت و واردات بیرویه را میگیرد. پیگیری این مطالبه بهحق کشاورزان، از وظایف دولت در سطح ملی است.»
هشدار درباره تغییر کاربری زمینهای زراعی
حقشناس با نگرانی از روند تبدیل اراضی کشاورزی به ویلا و شهرکهای اقامتی، هشدار داد: «برای جلوگیری از تبدیل گیلان به محل اقامت افراد غیربومی، باید کشاورزی در این منطقه اقتصادی و جذاب باقی بماند. این هدف تنها با اجرای دقیق و قاطع سیاستهای حمایتی محقق میشود.»
صنایع دستی، مکمل زنجیره تولید زراعی
وی با اعلام حمایت از تولیدکنندگان صنایع دستی شهرستان خمام، ابراز امیدواری کرد که بستهبندی و عرضه محصولات زراعی با بهرهگیری از ظرفیتهای بومی و فرهنگی استان، بتواند سهم گیلان را در بازارهای داخلی و صادراتی افزایش دهد.
دغدغه کشاورزان از واردات بیرویه
صالح محمدی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان، در این مراسم اظهار داشت: «واردات بیرویه برنج و چای طی سالهای اخیر، آسیبهای جدی به تولید داخلی وارد کرده و موجب نگرانی تولیدکنندگان گیلانی شده است.»
وی با بیان اینکه مبنای واردات بر اساس میزان کسری تولید و تخصیص ارز آزاد تعیین شده است، افزود: «تخصیص ارز ترجیحی برای واردات برنج و چای نهتنها ضرورتی ندارد، بلکه به تولید داخلی ضربه میزند.»
کاهش ۵۰ درصدی واردات چای و مدیریت واردات برنج
محمدی از کاهش ۵۰ درصدی واردات چای و مدیریت مؤثر واردات برنج خبر داد و گفت: «با تأکید استاندار گیلان و پیگیری نمایندگان استان در مجلس، اقدامات مؤثری در زمینه مدیریت واردات صورت گرفته که نویدبخش سال زراعی بهتری برای کشاورزان است.»
وی با تأکید بر نقش کشاورزان در تحقق شعار سال افزود: «بخش زراعت، جلوهای از سرمایهگذاری در تولید ملی است. با حمایت واقعی، میتوان معیشت مردم گیلان و ایران را از دل شالیزارها تأمین کرد.»
بازگشت باغها و اراضی رهاشده به چرخه تولید
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان خاطرنشان کرد: «با جلوگیری از واردات بیرویه و تدوین سیاستهای حمایتی، شاهد بازگشت اراضی و باغهای رهاشده به چرخه تولید خواهیم بود.»
وی با اشاره به وضعیت کود کشاورزی در استان گفت: «در حال حاضر، ۲۶ هزار تن اوره، ۱۳ هزار تن پتاس و شش هزار تن فسفات در انبارها موجود است و کود مورد نیاز کشاورزان بهطور کامل تأمین شده است.»
تکمیل زنجیره تولید زراعی
محمدی با اشاره به لزوم تکمیل زنجیره تولید زراعی افزود: «از زراعت و صنایع تبدیلی گرفته تا دامداری، آبزیپروری، زراعت چوب و حتی مرغداری، همه باید مورد توجه قرار گیرند تا ارزش افزوده محصولات افزایش یابد.»
وی یادآور شد: «همزمانسازی نشاکاری و آغاز عملیات کاشت با رهاسازی آب سدها در نیمه دوم اردیبهشت، میتواند در مدیریت مصرف آب و افزایش بهرهوری محصول نقش اساسی ایفا کند.»
الگوی موفق کشاورزی چندمنظوره در خمام
محمدی افزود: «گیلان کشاورزان نمونه ملی و استانی دارد. سیدعلی موسوی، نمونه بارز چندپیشگی زراعی در شهرستان خمام است. او علاوه بر شالیکاری، به پرورش ماهی، دامداری و پرورش ماکیان اشتغال دارد و صاحب کارخانه شالیکوبی است. پرورش راتون، کشت دوم پس از برداشت برنج، صنوبرکاری و پرورش اردک نیز از دیگر فعالیتهای این کشاورز نمونه است.»
تأکید فرماندار خمام بر نوسازی کشاورزی
عصمت محمددوست، فرماندار خمام، ضمن ارائه گزارشی از وضعیت زراعت در این شهرستان، بر ضرورت توسعه و نوسازی بخشهای مختلف این حوزه تأکید کرد. وی گفت: «برای افزایش بازدهی، کاهش هزینهها و ارتقای تولید در واحد سطح، باید دانش کشاورزان در زمینه آبیاری، زمانبندی، مکانیزاسیون، تسطیح اراضی، نشاکاری و برداشت بهروز شود و نیازسنجی دقیقی در این بخش ضروری است.»
قابلیتهای منحصربهفرد خمام در کشاورزی و گردشگری
فرماندار خمام با بیان اینکه قابلیتهای زراعی و گردشگری این شهرستان منحصربهفرد است، افزود: «خمام با پیشینه غنی در زمینه زراعت و صنایع دستی، از ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به الگوی توسعه روستایی و اقتصادی برخوردار است.»
ثبت ملی روستای فشتکه بهعنوان روستای حصیربافی
وی با اشاره به ثبت ملی روستای فشتکه بهعنوان روستای حصیربافی اظهار کرد: «این روستا در مسیر جهانی شدن قرار دارد. تلاش بانوان و سایر هنرمندان فعال در عرصه حصیربافی، تأثیر بسزایی در اقتصاد خانوادهها و احیای این هنر اصیل ایرانی داشته است.» محمددوست ابراز امیدواری کرد که فشتکه در آینده نزدیک عنوان «روستای جهانی حصیربافی» را کسب کند.»
نقش خمام در تولید برنج استان
محمددوست افزود: «خمام با جمعیتی بالغ بر ۵۴ هزار و ۸۶۰ نفر (بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵)، یکی از شهرستانهای تازهتأسیس استان است که اقتصاد آن بهشدت متکی بر زراعت است. این شهرستان دارای بیش از ۱۲ هزار هکتار شالیزار فعال است و زادگاه مرحوم یوسف هاشمی، ابداعکننده برنج پرطرفدار هاشمی، در بخش مرکزی آن قرار دارد. خمام حدود نیم درصد از کل تولید برنج استان را تأمین میکند و با وجود ۸۰ کارخانه مدرن شالیکوبی، نقش چشمگیری در زنجیره تولید برنج ایفا میکند.»
چالش تسهیلات بانکی
فرماندار خمام خاطرنشان کرد: «بیش از ۷۵ درصد از اراضی زیر کشت این شهرستان بهصورت مکانیزه کشت و داشت میشود. کشاورزان خمامی با تهیه ماشینآلات و تجهیزات نوین، گام بلندی در مسیر ارتقای تولید برداشتهاند. با این حال، نرخ بالای تسهیلات بانکی با سود ۲۳ درصد، یکی از مهمترین دغدغههای کشاورزان است. آنها خواستار تسهیلات کمبهره برای سرمایهگذاری در تولید و نوسازی فرایندهای زراعی هستند.»
انتقاد از شرکت آب منطقهای
وی افزود: «خمام به دلیل قرار گرفتن در انتهای مسیر آبرسانی از سد سفیدرود، با تأخیر ۱۰ روزه نسبت به سایر مناطق استان از آب کشاورزی برخوردار میشود. کشاورزان خواستار راهحلی برای تأمین همزمان آب کشاورزی با دیگر مناطق هستند.»
محمددوست همچنین به کمکاری سازمان آب منطقهای در لایروبی رودخانههای این شهرستان اشاره کرد و گفت: «از مجموع ۶۷ کیلومتر رودخانه نیازمند لایروبی، تنها ۳۰ کیلومتر لایروبی شده است. این مسئله با توجه به آغاز فصل زراعی، میتواند مشکلاتی برای کشاورزان ایجاد کند.»
کشت برنج بدون سم، الگویی موفق در گیلان
سیدعلی موسوی، کشاورز نمونه کشوری اهل خمام، اعلام کرد که در سال زراعی جاری، حدود ۲۰ هکتار از اراضی شالیزاری خود را تنها با استفاده از آب باران و استخر ذخیره آب به زیر کشت برده است.
وی با اشاره به استفاده از تجهیزات نوین زراعی گفت: «بهرهگیری از ادوات مدرن، هزینههای تولید را تا ۵۰ درصد کاهش داده و زراعت را به فعالیتی سودآور تبدیل میکند.»
صرفهجویی با فناوریهای نوین
موسوی افزود: «استفاده از این تجهیزات، سرعت عملیات کاشت، داشت و برداشت را افزایش میدهد. این روش علاوه بر جلوگیری از هدررفت محصول، میزان برداشت را در واحد سطح افزایش میدهد. بهروزرسانی فناوریهای زراعی نسبت به روشهای سنتی، نهتنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه بازدهی بالاتری را به دنبال دارد.»
تولید برنج سالم بدون سم
این کشاورز موفق با اشاره به دستاورد سه دهه فعالیت در شالیزارهای گیلان عنوان کرد: «طی این سالها از هیچ نوع سم آفتکش استفاده نکردهام. نتیجه این کار، تولید محصولی سالم و باکیفیت بوده که امروز بهعنوان الگویی موفق در خمام شناخته میشود.»
وی افزود: «هماکنون ۷۰ هکتار از اراضی شالیزاری منطقه خمام بهصورت کشت بدون سم انجام میشود. این روش مورد استقبال کشاورزان همجوار قرار گرفته و به الگویی مؤثر و پایدار در تولید برنج سالم تبدیل شده است.»
حفظ تعادل زیستی شالیزارها
موسوی با اشاره به شناسایی ۹۰۰ نوع حشره در زیستبوم شالیزار اظهار کرد: «تنها یکی از این گونهها، یعنی ساقهخوار برنج، مخرب است. مابقی یا بیخطرند یا در خدمت اکوسیستم شالیزاری قرار دارند. استفاده از سموم شیمیایی نهتنها ضروری نیست، بلکه به اکوسیستم آسیب میزند.»
وی تأکید کرد: «حشرات مفیدی که در اثر سمپاشی از بین میروند، نقش مهمی در حفظ تعادل زیستی دارند. ساقهخوار برنج به دلیل ساختار مقاوم خود، با سمزدایی از بین نمیرود و سمپاشی تنها حشرات مفید را حذف میکند.»
موسوی خاطرنشان کرد: «تجربیات ارزشمندی در حوزه زراعت کسب کردهام و آمادگی دارم آموختههایم را در اختیار کشاورزان علاقهمند قرار دهم تا با ارتقای دانش فنی، کیفیت تولید در بخش زراعت بهبود یابد.»
چالش کمبود سوخت کشاورزی
موسوی با گلایه از وضعیت توزیع سوخت مورد نیاز برای ماشینآلات زراعی گفت: «دریافت گازوئیل به یکی از بزرگترین مشکلات کشاورزان تبدیل شده است.»
وی با اشاره به سهمیه اختصاصیافته برای تراکتورها افزود: «برای هر تراکتور در سه ماه فصل زراعی، تنها ۲ هزار لیتر گازوئیل در نظر گرفته شده است که این میزان تنها برای ۲۰ روز کاری کافی است.»
موسوی تأکید کرد: «روستای ما دارای ۶۰۰ هکتار شالیزار و سه دستگاه تراکتور است. در چنین شرایطی، کمبود سوخت مانع بزرگی برای زراعت است. گاهی برای دریافت همین مقدار محدود گازوئیل، باید مشقت بسیاری متحمل شویم.»
وی در پایان خواستار بازنگری فوری در سهمیهبندی سوخت کشاورزی و توزیع عادلانه و بدون بروکراسی گازوئیل شد تا کشاورزان بتوانند با آرامش خاطر فعالیت تولیدی خود را ادامه دهند.
گفتنی است آغاز کاشت مکانیزه برنج با حضور استاندار گیلان و مسئولان استانی و شهرستانی پایان بخش این مراسم بود.