روایت جنجالی از نشست اتاق بازرگانی گیلان در آستارا/معمای «دیدار چهره‌به‌چهره» و صدایی که شنیده نشد
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ناظرخبر، فلسفه دیدار مستقیم مسئولان با مردم، شنیدن بی‌واسطه مطالبات، پرسش‌ها، پیشنهادها، انتقادها و حتی اعتراض‌های آنان است. مردم باید بتوانند در چنین نشست‌هایی سخن بگویند، سؤال کنند و اگر نسبت به عملکرد یک دستگاه یا روندی اقتصادی گلایه دارند، آن را بدون واسطه مطرح کنند.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که پای اتاق‌های بازرگانی به میان می‌آید. اتاق بازرگانی، به‌عنوان نهاد نماینده بخش خصوصی، باید محل طرح دیدگاه‌ها و مطالبات تجار، صادرکنندگان، واردکنندگان و تولیدکنندگان باشد. هیئت‌رئیسه اتاق نیز در جایگاهی قرار دارد که انتظار می‌رود مسائل و مشکلات فعالان اقتصادی را بشنود و پیگیری کند.
در چنین جایگاهی، «دیدار چهره‌به‌چهره» نه صرفاً یک عنوان برای برگزاری جلسه، بلکه فرصتی برای شنیدن مستقیم فعالان اقتصادی است؛ فرصتی که اگر با محدود شدن امکان طرح پرسش و انتقاد همراه شود، این پرسش را ایجاد می‌کند که هدف اصلی چنین نشست‌هایی تا چه اندازه محقق شده است.
کسانی که در خط مقدم تجارت فعالیت می‌کنند، آثار تصمیمات گمرکی، ارزی، مالیاتی، حمل‌ونقل و مقررات تجاری را پیش از بسیاری از دستگاه‌ها و نهادها لمس می‌کنند و طبیعی است که دیدگاه آنان برای تصمیم‌گیران اقتصادی اهمیت داشته باشد.
آستارا؛ مرز اقتصادی زنده‌ای که مطالبه‌گر حق خود است
آستارا برای اقتصاد گیلان صرفاً یک شهرستان مرزی نیست. وجود دو مرز زمینی، مرز دریایی و مرز ریلی، حجم قابل توجه مبادلات تجاری و فعالیت گسترده تجار، صادرکنندگان و واردکنندگان، این شهرستان را به یکی از نقاط مهم تجارت خارجی استان تبدیل کرده است.
در چنین منطقه‌ای، فعالان اقتصادی با مجموعه‌ای از مسائل تخصصی و روزمره مواجه‌اند؛ از ارزش‌گذاری کالا و گواهی مبدأ گرفته تا ارزیابی گمرکی، ترخیص، حمل‌ونقل، لجستیک، سوخت، پارکینگ خودروهای ترانزیتی و ترافیک شهری.
بنابراین، وقتی هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان به آستارا سفر می‌کند و عنوان «دیدار چهره‌به‌چهره با فعالان اقتصادی منطقه» را برای این نشست برمی‌گزیند، انتظار طبیعی این است که دیدگاه‌های کارشناسی و میدانی، به‌ویژه نظرات فعالان باسابقه تجارت، شنیده شود.
روابط عمومی اتاق بازرگانی گیلان نیز از سفر کاری هیئت‌رئیسه به شهرستان مرزی آستارا و برگزاری «دیدار چهره‌به‌چهره با فعالان اقتصادی منطقه» خبر داده و تأکید کرده است که «سفر به شهرستان‌ها تنها، آغاز راه است» و «تمامی دغدغه‌های به‌حق فعالان اقتصادی تا حصول نتیجه نهایی دنبال خواهد شد.»
در ظاهر، همه‌چیز مثبت و امیدوارکننده است؛ اما گزارش‌هایی که از سوی برخی فعالان اقتصادی آستارا به ناظرخبر رسیده، پرسش‌هایی درباره نحوه برگزاری این نشست ایجاد کرده است؛ پرسش‌هایی که به‌نظر می‌رسد شایسته پاسخ روشن هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان باشد.
روایت خروج دو فعال اقتصادی از نشست آستارا
بر اساس گزارش‌های رسیده از برخی فعالان اقتصادی و تجاری آستارا، در همین نشست که با عنوان «دیدار چهره‌به‌چهره» برگزار شد، هنگامی که میکروفن در اختیار یک کارشناس ارشد حوزه گمرک و نماینده اتاق‌های مشترک ایران ـ روسیه و ایران ـ آذربایجان قرار گرفت، امکان ادامه سخنرانی و طرح مطالبات و پرسش‌های او فراهم نشد.
این کارشناس که بنا بر اطلاعات ارائه‌شده به ناظرخبر، نزدیک به سه دهه سابقه فعالیت در گمرک داشته و با عنوان مشاور با نماینده مجلس و چند شرکت بزرگ صادرکننده و واردکننده همکاری کرده است، نسبت به این موضوع اعتراض می کند.
بر اساس روایتی که به ناظرخبر منتقل شده، پس از این اعتراض، از سوی سامان نظری، رئیس اتاق بازرگانی گیلان، از عوامل انتظامات و نگهبانی خواسته شده است این فرد را از محل برگزاری نشست خارج کنند.
ناظرخبر تأکید می‌کند که این بخش از گزارش، بر مبنای روایت‌های ارائه‌شده از سوی افراد حاضر یا مرتبط با ماجرا تنظیم شده و انتظار می‌رود هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان درباره اصل ماجرا، نحوه مدیریت جلسه و علت خروج این فرد توضیح رسمی ارائه کند.
ماجرای محمود باباش‌پور و بهراد سهراب‌نژاد؛ آنچه حاضران می‌گویند
بر اساس روایت دیگری که به ناظرخبر رسیده، پس از این اتفاق، بهراد سهراب‌نژاد از فعالان تجاری شناخته‌شده و باسابقه آستارا نسبت به این اقدام اعتراض کرده و متعاقب آن، بنا بر ادعای وی، از او نیز خواسته شده است سالن جلسه را ترک کند.
این ادعا نیز از جمله مواردی است که برای رعایت اصل بی‌طرفی و حق پاسخ، نیازمند توضیح رسمی برگزارکنندگان نشست است. پرسش روشن این است: آیا این دو فعال اقتصادی از سوی برگزارکنندگان یا عوامل انتظامات جلسه ملزم به ترک سالن شده‌اند؟ اگر پاسخ مثبت است، علت و مبنای این تصمیم چه بوده است؟
سامان نظری، قاسم رضائیان و خانم رحمانی؛ پاسخ به یک مطالبه صنفی
وقتی خبر خروج دو فعال حوزه تجارت از جلسه میان برخی فعالان اقتصادی، صادرکنندگان و واردکنندگان آستارا مطرح شد، اعتراض‌هایی نیز شکل گرفت؛ زیرا برخی فعالان اقتصادی معتقدند در نحوه برخورد با صاحب‌نظران حاضر در این نشست، شأن و سابقه حرفه‌ای آنان مورد توجه قرار نگرفته است.
البته ناظرخبر در این خصوص نیز از پیش داوری پرهیز می‌کند و معتقد است برای قضاوت دقیق، باید روایت تمام طرف‌های درگیر در ماجرا شنیده شود.
اگر هدف از سفر هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان به آستارا، شنیدن مشکلات فعالان اقتصادی بوده است، طبیعی است که فعالان اقتصادی انتظار داشته باشند حتی دیدگاه‌های انتقادی نیز امکان طرح داشته باشد.
برخی فعالان اقتصادی آستارا می‌گویند: «باید درددل ما را بشنوند.» این، حداقل انتظار از نهادی است که مأموریت آن، نمایندگی و پیگیری مطالبات بخش خصوصی است.
اگر قرار است سفر به شهرستان‌ها «آغاز راه» باشد، این راه باید با شنیدن آغاز شود؛ با احترام و پاسخ ادامه پیدا کند و در نهایت به نتیجه ملموس برسد.
سکوت فرهاد شفقتی؛ عضوی که انتظار واکنش از او داشتند
در میان روایت‌های مطرح‌شده، نام فرهاد شفقتی، عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان، نیز مطرح شده است.
برخی فعالان اقتصادی و تجاری آستارا معتقدند با توجه به آشنایی و ارتباط وی با شهرستان آستارا، انتظار داشتند در برابر آنچه آنان برخورد نامناسب با دو فعال اقتصادی شناخته‌شده شهرستان تلقی کرده‌اند، واکنش نشان دهد. با این حال، به گفته این افراد، واکنش مؤثری از سوی وی مشاهده نشده است.
ناظرخبر در اینجا نیز از هرگونه قضاوت قطعی پرهیز می‌کند و صرفاً پرسش مطرح می‌کند: آیا در چنین شرایطی سکوت بهترین تصمیم بود؟ اگر در آن جلسه سوءتفاهمی ایجاد شده بود، آیا دخالت یک فرد آشنا با فضای آستارا نمی‌توانست به کاهش تنش کمک کند؟
البته باید پای توضیحات فرهاد شفقتی نیز نشست. ممکن است برای نحوه رفتار یا عدم مداخله خود دلایلی داشته باشد که تاکنون از سوی وی بیان نشده است.
روایت «اخراج» و تأیید مستقیم دو نفر از حاضران
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ناظرخبر برای بررسی صحت روایت مطرح‌شده، مستقیماً با دو فردی که نامشان در این ماجرا مطرح شده، تماس گرفته است.
محمود باباش‌پور و بهراد سهراب‌نژاد در گفت‌وگو با ناظرخبر تأیید کرده‌اند که در جریان سفر هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گیلان به آستارا، از سالن برگزاری نشست خارج شده‌اند و بنا بر اظهارات آنان، این اقدام به دستور رئیس اتاق بازرگانی گیلان صورت گرفته است.
بر اساس اظهارات این دو فعال اقتصادی، حضور آنان در این نشست صرفاً برای شرکت در یک جلسه تشریفاتی نبوده است؛ آنان قصد داشته‌اند درباره چالش‌ها، مشکلات و موانع پیش روی فعالان تجاری آستارا سخن بگویند و بخشی از مطالبات و مسائل میدانی این شهرستان مرزی را با هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان در میان بگذارند.
ناظرخبر با توجه به اهمیت موضوع، روایت این دو نفر را مستقیماً از خود آنان دریافت کرده است؛ با این حال، برای رعایت اصل انصاف و حق پاسخ، روایت هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان درباره علت و چگونگی خروج این دو فعال اقتصادی نیز باید شنیده شود.
سؤالات روشن از هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان
اگر آنچه محمود باباش‌پور و بهراد سهراب‌نژاد به ناظرخبر گفته‌اند مورد تأیید برگزارکنندگان نیست، انتظار می‌رود هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان به‌صراحت توضیح دهد: آیا از این دو نفر خواسته شد سالن جلسه را ترک کنند یا خیر؟ اگر پاسخ مثبت است، علت چه بود و تصمیم از سوی چه فرد یا مقام مسئول اتخاذ شد؟ و پرسش مهم‌تر اینکه در نشستی که عنوان آن «دیدار چهره‌به‌چهره با فعالان اقتصادی» است، چرا طرح مشکلات و چالش‌های فعالان اقتصادی آستارا، بنا بر این روایت، به خروج دو فعال تجاری صاحب‌نظر از سالن منجر شده است؟
اگر خروجی این نشست‌ها در زندگی واقعی مردم و در شرایط فعالیت اقتصادی آنان اثر ملموس نداشته باشد، اگر پرسش‌ها بی‌پاسخ بمانند و اگر اعتراض‌ها با در بسته مواجه شوند، آنگاه باید پرسید: هدف از برگزاری «دیدار چهره‌به‌چهره» چیست؟
معمای ساختمان استیجاری اتاق بازرگانی آستارا
برخی فعالان اقتصادی آستارا می‌گویند ساختمان فعلی اتاق بازرگانی در آستارا استیجاری است و ظرفیت برگزاری چنین نشست‌هایی را ندارد و به همین دلیل جلسه اخیر در هتل اسپیناس برگزار شده است.
این موضوع نیز پرسش دیگری را پیش روی مسئولان اتاق بازرگانی قرار می‌دهد: شهری که چنین نقشی در تجارت خارجی استان دارد، چرا نباید فضای مناسب و در شأن فعالان اقتصادی خود داشته باشد؟ چرا اتاق بازرگانی آستارا، با این میزان اهمیت اقتصادی، باید در ساختمانی قدیمی و استیجاری مستقر باشد؟ چرا در طول این دوره، فکری برای «تبدیل به احسن» و ایجاد ساختمان ملکی اتاق بازرگانی درخور شأن فعالان تجاری آستارا نشده است؟ اگر اقدامی در این زمینه صورت گرفته، نتیجه آن کجاست؟
آستارا فقط محل ایجاد درآمد نیست؛ حق مطالبه نیز دارد
این نگاه که آستارا صرفاً محل صدور گواهی مبدأ، ترخیص کالا و فعالیت تجاری باشد و در زمان تصمیم‌گیری، سهمی از امکانات و خدمات متناسب با ظرفیت اقتصادی خود نداشته باشد، طبیعتاً می‌تواند محل پرسش فعالان اقتصادی قرار گیرد.
فعالان اقتصادی و تجاری آستارا شایسته آن هستند که صدایشان شنیده شود؛ نه صرفاً در جلسات تشریفاتی، بلکه در فضایی که امکان طرح پرسش، بیان نقد و پیگیری مطالبات برای آنان فراهم باشد.
برخی فعالان اقتصادی و تجاری آستارا می‌گویند در کوچه و خیابان برای کارمندان و تجار سخنرانی می‌شود، زیرا ساختمان اتاق بازرگانی آستارا همچنان تعیین تکلیف نشده است. این ادعا، خود نیازمند پاسخ و شفاف‌سازی مسئولان اتاق بازرگانی گیلان است.
غیبت برخی مدیران مرتبط در این دیدار چهره‌به‌چهره؟
از سوی دیگر، برخی فعالان اقتصادی نسبت به عدم حضور مدیرکل گمرک، مدیرکل پایانه و ناظر گمرکات و سایر مدیران مرتبط در این نشست نیز پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند.
چرا مدیران دستگاه‌هایی که بخش مهمی از مشکلات فعالان اقتصادی آستارا به حوزه مسئولیت آنان مربوط می‌شود، در این جلسه حضور نداشتند؟ آیا مباحثی که مستقیماً به حوزه اختیارات آنان مربوط می‌شود، بدون حضورشان قابل بررسی و حل‌وفصل است؟ وقتی موضوعاتی مانند ارزش‌گذاری کالا، گواهی مبدأ، ساعات فعالیت ارزیابان، ترخیص و لجستیک در دستور کار فعالان اقتصادی قرار دارد، آیا بهتر نیست صاحبان اصلی مشکلات و مدیران مسئول، رودررو با یکدیگر گفت‌وگو کنند؟
مرز میان مدیریت جلسه و محدودکردن نقد کجاست؟
طبیعی است که هر جلسه‌ای برای حفظ نظم، دارای قواعدی باشد و اداره‌کنندگان نشست نیز حق دارند از برهم‌خوردن نظم جلوگیری کنند.
اما در یک نشست با عنوان «دیدار چهره‌به‌چهره با فعالان اقتصادی»، این پرسش همچنان قابل طرح است که مرز میان مدیریت نظم جلسه و محدود کردن امکان طرح پرسش و انتقاد کجاست؟ اگر آقایان محمود باباش‌پور و بهراد سهراب‌نژاد صرفاً به دلیل طرح پرسش، اعتراض یا بیان دیدگاه مخالف، امکان ادامه حضور در جلسه را از دست داده باشند، آیا این شیوه با فلسفه گفت‌وگوی مستقیم با بخش خصوصی سازگار است؟ و اگر علت دیگری در میان بوده است، چرا جزئیات آن برای افکار عمومی و فعالان اقتصادی آستارا شفاف بیان نمی‌شود؟
اگر «سفر به شهرستان‌ها تنها آغاز راه است»، چرا در همان آغاز راه، بنا بر روایت مطرح‌شده، امکان حضور و ادامه گفت‌وگوی برخی فعالان اقتصادی فراهم نشده است؟
آستارا فقط یک نقطه روی نقشه نیست
آستارا برای تجارت گیلان یک نقطه روی نقشه نیست؛ یک مرز اقتصادی زنده است. آستارا تنها یک شهرستان مرزی معمولی نیست. این شهر، به‌تصریح فعالان اقتصادی، دو مرز زمینی، یک مرز دریایی و یک مرز ریلی دارد. صدها گواهی مبدأ در آن صادر می‌شود و اتاق‌های مشترک ایران و آذربایجان و ایران و روسیه نیز با بخشی زیادی از فعالیت‌های تجاری این منطقه ارتباط دارند.
در خصوص میزان درآمد حاصل از فعالیت‌های مرتبط با آستارا برای اتاق بازرگانی گیلان نیز برخی فعالان اقتصادی ارقامی را مطرح کرده‌اند که از جمله آن، ادعای درآمد ماهانه «چند ده میلیارد تومانی» است.
ناظرخبر این رقم را به‌عنوان یک ادعای مطرح‌شده از سوی برخی فعالان اقتصادی بیان می‌کند و برای جلوگیری از هرگونه برداشت نادرست، از هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان انتظار دارد رقم دقیق درآمدهای مرتبط با فعالیت‌های اتاق در آستارا و نحوه هزینه‌کرد آن را به‌صورت شفاف اعلام کند.
تاجر آستارایی، صادرکننده، واردکننده، راننده ترانزیت، صاحب شرکت حمل‌ونقل و فعال گمرکی، هر روز با مشکلاتی مواجه است که ممکن است در اتاق‌های اداری، تصویر کاملی از آن وجود نداشته باشد.
پس اگر اتاق بازرگانی گیلان قرار است نماینده بخش خصوصی باشد، شاید بهترین سرمایه آن نه ساختمان و نه عنوان و نه گزارش‌های رسمی، بلکه اعتماد فعالان اقتصادی باشد. اعتماد نیز با یک اصل ساده ساخته می‌شود: شنیدن حتی آن صدایی که انتقاد می‌کند.
شاید بد نباشد هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان به این پرسش پاسخ دهد که اتاق بازرگانی گیلان در قبال درآمدهایی که از فعالیت‌های اقتصادی این شهرستان به دست می‌آورد، در دوره فعالیت هیئت‌رئیسه فعلی چه خدمات مشخص و قابل اندازه‌گیری به فعالان اقتصادی آستارا ارائه کرده است؟
این همان آزمونی است که مشخص می‌کند «دیدار چهره‌به‌چهره» واقعاً برای شنیدن صدای بخش خصوصی بوده یا صرفاً عنوانی برای یک جلسه.
آستارا، بیشتر از یک گزارش روابط عمومی، به پاسخ‌های روشن و نتیجه ملموس نیاز دارد؛ چراکه در اقتصاد، «پیگیری» زمانی ارزشمند است که در نهایت به «نتیجه» تبدیل شود.
انتظار از اتاق بازرگانی؛ شفاف‌سازی به جای روایت‌های متناقض
در این میان، شاید ساده‌ترین راه برای پایان دادن به ابهامات، ارائه یک توضیح رسمی و روشن از سوی هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان باشد. ناظرخبر بر اساس اصول حرفه‌ای رسانه و برای رعایت حق پاسخ، آمادگی دارد توضیحات رسمی هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی گیلان، را در صورت ارائه، منتشر کند.
آنچه ناظرخبر مطرح می‌کند، صدور حکم یا انتساب قطعی تخلف به اشخاص نیست؛ بلکه طرح روایت‌های مشخص، مطالبه شفاف‌سازی و پرسش درباره نحوه برگزاری نشستی است که عنوان آن «دیدار چهره‌به‌چهره با فعالان اقتصادی» بوده است.