بانک رفاه زیر ذرهبین؛ زنگ خطر برای بانک رفاه!
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، بانک رفاه طی سالهای اخیر با انتقادهای قابل توجهی در حوزه شفافیت مالی و عملکرد مدیریتی مواجه بوده است. اکنون که فصل بررسی عملکرد بانکها فرا رسیده، این بانک نیز در کانون توجه کارشناسان و نهادهای نظارتی قرار گرفته است. یکی از مهمترین انتقادها، نبود گزارشهای ماهانه جامع در سامانه کدال است؛ موضوعی که بررسی دقیق عملکرد مالی بانک را برای سهامداران و افکار عمومی دشوار کرده است.
صورتهای مالی بانک رفاه چه میگویند؟
صورتهای مالی ۱۲ ماهه منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ نشان میدهد بانک رفاه اگرچه درآمدهای خود را افزایش داده، اما همچنان در سودآوری عملیاتی با چالش جدی روبهرو است. نکته قابل توجه اینکه این گزارش، تنها صورت مالی جامع منتشرشده این بانک در سامانه کدال محسوب میشود.
بررسی ارقام بیانگر آن است که سود خالص بانک نسبت به سال قبل ۳۸ درصد رشد کرده، اما بخش عمده این افزایش از محل درآمدهای غیرعملیاتی و سرمایهگذاریها حاصل شده و نه از فعالیت اصلی بانکداری.
از سوی دیگر، با توجه به تورم ۴۸.۳ درصدی سال ۱۴۰۴، رشد ۳۸ درصدی سود عملاً به معنای کاهش ارزش واقعی سودآوری بانک است؛ موضوعی که عملکرد بزرگترین بانک وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را با پرسشهای جدی مواجه میکند.
تداوم انتقادها از مدیریت اسماعیل للهگانی
مدیریت هفتساله اسماعیل للهگانی بر بانک رفاه همچنان محل نقد کارشناسان است و مشخص نیست مدیران جدید وزارت تعاون و سازمان تأمین اجتماعی چه تصمیمی درباره ادامه این روند خواهند گرفت.
للهگانی سابقه فعالیت در بانک صادرات، بانک مهر ایران و کارگروه بانکداری اسلامی را در کارنامه خود دارد. همچنین در سوابق وی عضویت در شورای عالی جوانان انقلابی ایران ذکر شده است.
در سالهای اخیر نیز عملکرد بانک رفاه موجب ورود سازمان بازرسی به برخی پروندههای مرتبط با این بانک شد و همچنان ابهامهایی درباره برخی فعالیتها و نحوه مدیریت آن مطرح است.
رشد ۶۳ درصدی هزینههای اداری
یکی از مهمترین نکات صورت سود و زیان بانک رفاه، افزایش چشمگیر هزینههای اداری و عمومی است.
این هزینهها از ۲۱۱ هزار و ۲۵۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۳۴۴ هزار و ۱۷۷ میلیارد ریال در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده و رشد ۶۳ درصدی را ثبت کرده است.
هزینههای اداری بانکها شامل حقوق و مزایا، نگهداری شعب، استهلاک داراییها، فناوری اطلاعات، بازاریابی، خدمات پشتیبانی و سایر هزینههای جاری است.
اگرچه بخشی از این افزایش با رشد هزینههای عمومی اقتصاد قابل توجیه است، اما نکته مهم اینجاست که بخش قابل توجهی از افزایش درآمدهای بانک صرف همین هزینهها شده و مانع از بهبود سودآوری عملیاتی شده است.
چرا زیان عملیاتی ادامه دارد؟
با وجود رشد درآمدهای عملیاتی، کنترل هزینهها همچنان مهمترین چالش بانک رفاه محسوب میشود.
زیان عملیاتی به زبان ساده نشان میدهد فعالیتهای اصلی بانک، یعنی جذب سپرده و اعطای تسهیلات، هنوز نتوانسته ارزش افزوده کافی ایجاد کند؛ مشکلی که طی سالهای اخیر در بخشی از شبکه بانکی کشور نیز مشاهده میشود.
در این میان، یک سؤال مهم مطرح است؛ چه تحول فناورانه یا اصلاح ساختاری در بانک رخ داده که هزینههای اداری تنها طی یک سال تا این اندازه افزایش یافته است؟
بانک رفاه و دارایی بیمهشدگان تأمین اجتماعی
بانک رفاه یکی از مهمترین داراییهای بیش از ۴۰ میلیون بیمهشده سازمان تأمین اجتماعی محسوب میشود.
منتقدان معتقدند ضعف مدیریت و کنترل هزینهها موجب شده این بانک به جای افزایش سودآوری برای سازمان تأمین اجتماعی، با کاهش بهرهوری و افزایش هزینهها مواجه شود؛ موضوعی که همواره مورد انتقاد افکار عمومی و نهادهای نظارتی قرار داشته است.
ماجرای تسهیلات کمبهره
یکی از خبرسازترین موضوعات ماههای اخیر، انتشار گزارشی درباره پرداخت یک تسهیلات کلان با نرخ سود بسیار پایین بود.
بانک رفاه در واکنش به این گزارشها اعلام کرد برداشتهای مطرحشده صحیح نبوده و ثبت اطلاعات براساس استانداردهای حسابداری و ضوابط بانکی انجام شده است.
با این حال، انتشار این اسناد بار دیگر ضرورت شفافیت در اعطای تسهیلات کلان و اطلاعرسانی دقیق به افکار عمومی را برجسته کرد.
منتقدان معتقدند پاسخگویی بانک نباید تنها محدود به زمان انتشار گزارشهای انتقادی باشد و روابط عمومی این بانک باید به شکل فعالتر و مستمر با افکار عمومی ارتباط برقرار کند.
بنگاهداری بانک رفاه
بانک رفاه همانند بسیاری از بانکهای بزرگ کشور، از طریق شرکتهای تابعه و سرمایهگذاریهای خود در برخی پروژههای ساختمانی و املاک حضور دارد.
اصل این موضوع غیرقانونی نیست، اما پرسش اصلی درباره میزان اثرگذاری این داراییها بر بازار مسکن و نحوه مدیریت آنهاست.
کارشناسان بازار مسکن معتقدند حضور گسترده بانکها در حوزه املاک، در صورت نبود شفافیت، میتواند بر قیمتگذاری بازار اثرگذار باشد. با این حال، سهم دقیق بانک رفاه در این حوزه مشخص نیست و مسئولان بانک میتوانند با ارائه اطلاعات شفاف، ابهامهای موجود را برطرف کنند.
رشد درآمد تسهیلات؛ اما سودآوری همچنان ضعیف
درآمد تسهیلات اعطایی بانک از ۳۵۲.۳ هزار میلیارد ریال به ۷۰۲.۷ هزار میلیارد ریال افزایش یافته که رشد ۹۹ درصدی را نشان میدهد.
همچنین درآمد سرمایهگذاری در اوراق بدهی با رشد ۳۵ درصدی به بیش از ۱۶.۱ هزار میلیارد ریال رسیده است.
در مقابل، هزینه پرداخت سود سپردهها نیز با رشد ۴۸ درصدی به ۷۲۲.۴ هزار میلیارد ریال افزایش یافته است.
این ارقام نشان میدهد بخش عمده درآمد حاصل از تسهیلات صرف پرداخت سود سپردهها شده و هزینه تجهیز منابع همچنان فشار زیادی بر عملکرد بانک وارد میکند.
اتکای سود بانک به درآمدهای غیرعملیاتی
با وجود رشد درآمدها، زیان عملیاتی بانک همچنان ۱۹۹ هزار و ۲۴۰ میلیارد ریال است.
هرچند این رقم نسبت به سال قبل حدود ۲۷ درصد کاهش یافته، اما همچنان نشان میدهد هسته اصلی فعالیت بانک سودآور نیست.
صورتهای مالی همچنین نشان میدهد سود خالص بانک بیش از آنکه حاصل عملیات بانکی باشد، از محل درآمدهای غیرعملیاتی و شرکتهای تابعه تأمین شده است.
آینده بانک رفاه؛ اصلاح ساختار یا تداوم چالشها؟
بانک رفاه در سال ۱۴۰۴ موفق به ثبت سود خالص ۳۹.۶ همت و سود ۶۴ ریالی به ازای هر سهم شده است، اما این سود از محل عملیات اصلی بانکداری حاصل نشده است.
کارشناسان سه چالش اصلی این بانک را افزایش هزینههای اداری، ناترازی درآمد تسهیلات و سود سپردهها و رشد ریسک اعتباری میدانند.
در صورت تداوم این روند، احتمال افزایش فشار نقدینگی و کاهش توان رقابتی بانک وجود خواهد داشت. همچنین بررسی عملکرد ۱۳ شرکت تابعه بانک رفاه به دلیل گستردگی موضوع، نیازمند گزارشهای تخصصی جداگانه است.