چوکا؛ از افتخار صنعت ایران تا اخراج مدیرعامل توسط کارگران
مسئولان چرا فقط وعده میدهند؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، انتشار تصاویر و فیلم اخراج مدیرعامل شرکت صنایع چوب و کاغذ ایران (چوکا) توسط جمعی از کارگران معترض، صرفاً یک اتفاق صنفی یا یک حاشیه رسانهای نیست؛ این رویداد، زنگ خطری جدی برای صنعت گیلان و نمادی از انباشت سالها مشکلات مدیریتی، اقتصادی و تصمیمگیریهای ناکارآمد است و کارگران اعلام میکنند که به دلیل تداوم مشکلات معیشتی و مطالبات پرداختنشده، به برگزاری تجمع اعتراضی روی آوردهاند.
کارگرانی که امروز در اعتراض به پرداخت نشدن کامل حقوق، حذف اضافهکاری و بلاتکلیف ماندن مطالباتشان تجمع کردند، همان نیروهایی هستند که سالها بار تولید را بر دوش کشیدهاند.
آنچه در جریان این تجمع رخ داد و به خروج مدیرعامل از کارخانه انجامید، از نگاه ناظران، بیانگر افزایش نارضایتی بخشی از کارگران است؛ رخدادی که انتشار گسترده تصاویر آن در فضای مجازی، بازتاب فراوانی در افکار عمومی داشت.
تا زمان تنظیم این گزارش، شرکت صنایع چوب و کاغذ ایران (چوکا) توضیح رسمی درباره جزئیات این رخداد منتشر نکرده است. در صورت انتشار پاسخ، این گزارش بهروزرسانی خواهد شد.
از شکوه دیروز تا بحران امروز
چوکا که در سال ۱۳۵۲، پیش از انقلاب اسلامی یکی از پروژههای مهم صنعتی کشور به شمار میرفت و در دهههای نخست فعالیت خود، بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خمیر و کاغذ ایران، نقش مؤثری در اشتغال و رونق اقتصادی غرب گیلان ایفا میکرد.
این مجموعه برای هزاران نفر اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده بود و نام آن با تولید، توسعه و صنعت گره خورده بود. اما امروز همان کارخانه، به جای آنکه با افزایش ظرفیت تولید و اجرای طرحهای توسعه خبرساز شود، با اعتراض کارگران، بحران نقدینگی، کاهش تولید و تغییرات مکرر مدیریتی در صدر اخبار قرار گرفته است.
این پرسش جدی مطرح است که چگونه مجموعهای با چنین سابقه و ظرفیت فنی، به شرایطی رسیده که کارگرانش به دلیل نگرانی از معیشت، دست به اعتراض میزنند و مدیریت کارخانه با چنین بحرانی مواجه میشود؟
چه کسانی مسئول وضعیت امروز چوکا هستند؟
سالهاست که مدیران مختلف، نمایندگان، مسئولان استانی و مدیران دستگاههای متولی، از احیای چوکا، بازسازی خطوط تولید، تأمین مواد اولیه و بازگشت این کارخانه به روزهای اوج سخن میگویند. اما خروجی این وعدهها چه بوده است؟
چرا با وجود تغییرات متعدد مدیریتی، مشکلات اساسی این کارخانه همچنان پابرجاست؟ نقش سهامداران، هیئتمدیره، مجموعه شستا و دستگاههای مسئول در نظارت بر عملکرد این شرکت چیست؟ استانداری گیلان، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر نهادهای مسئول چه برنامه عملیاتی و قابل ارزیابی برای خروج این واحد صنعتی از بحران ارائه کردهاند؟
کارگران امروز پاسخ میخواهند، نه وعدههای تکراری.
آیا تجربه تلخ صنایع گیلان دوباره تکرار میشود؟
چوکا تنها یک کارخانه نیست؛ بلکه بخشی از حافظه صنعتی گیلان است. با این حال، نگرانی بزرگتر آن است که این مجموعه نیز به سرنوشت تلخ بسیاری از صنایع بزرگ و نامآشنای استان دچار شود.
گیلان روزگاری یکی از قطبهای صنعت کشور بود؛ استانی که کارخانههای بزرگ آن هزاران فرصت شغلی ایجاد کرده بودند. اما طی دهههای گذشته، بسیاری از این واحدها به دلایل مختلف از جمله مشکلات مدیریتی، کمبود سرمایهگذاری، فرسودگی تجهیزات، بدهیهای انباشته، خصوصیسازیهای مسئلهدار یا تغییر شرایط اقتصادی، یا به تعطیلی کشیده شدند یا با حداقل ظرفیت به فعالیت ادامه میدهند.
کارخانههایی همچون ایران پوپلین رشت، صنایع پوشش گیلان، صنایع فرش گیلان، صنایع ابریشم گیلان و …، هر یک در دورهای از مهمترین مراکز اشتغال و تولید کشور بودند؛ اما امروز بسیاری از آنها یا تعطیل شدهاند، یا فعالیتشان بهشدت کاهش یافته و یا دیگر نقش گذشته را در اقتصاد استان ندارند.
این گزارش قصد ندارد درباره علت تعطیلی هر یک از این واحدها، حکم قطعی صادر کند؛ چرا که عوامل متعددی از جمله سیاستهای کلان اقتصادی، تحریمها، مشکلات مالی، فرسودگی تجهیزات، مدیریت، تغییرات بازار و سایر متغیرها در وضعیت آنها مؤثر بوده است. با این حال، واقعیت غیرقابل انکار این است که بخش مهمی از ظرفیت صنعتی گیلان نسبت به دهههای گذشته کاهش یافته و این موضوع، مطالبهای جدی برای بررسی و آسیبشناسی دقیق از سوی مسئولان است.
وقت پاسخگویی است، نه تکرار وعدهها
امروز افکار عمومی از مسئولان سؤال میکند:
اگر مشکلات چوکا سالهاست شناخته شده، چرا برای رفع آنها اقدام مؤثر و پایدار انجام نشده است؟
چرا کارخانهای با این پیشینه و اهمیت راهبردی باید بارها درگیر بحران حقوق و مطالبات کارگران شود؟
چه نهادی مسئول ارزیابی عملکرد مدیرانی است که در سالهای گذشته بر این مجموعه مدیریت کردهاند؟
آیا برنامهای زمانبندیشده برای نوسازی تجهیزات، تأمین پایدار مواد اولیه، افزایش بهرهوری و حفظ اشتغال وجود دارد و آیا این برنامه بهصورت شفاف در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت؟
آنچه امروز در چوکا رخ داده، صرفاً مسئله یک کارخانه نیست
آنچه امروز در چوکا رخ داده، صرفاً مسئله یک کارخانه نیست؛ بلکه بازتاب دغدغهای گسترده درباره آینده صنعت گیلان است. استانی که زمانی به برخورداری از واحدهای بزرگ تولیدی شناخته میشد، اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند سیاستگذاری دقیق، مدیریت کارآمد، سرمایهگذاری هدفمند و پاسخگویی شفاف مدیران است.
کارگران، سرمایه انسانی تولید هستند و امنیت شغلی و معیشتی آنان، پیششرط پایداری صنعت محسوب میشود. انتظار میرود مسئولان ذیربط ضمن رسیدگی فوری به مطالبات قانونی کارگران و تبیین ابعاد رخداد اخیر، برنامهای روشن و قابل سنجش برای احیای این واحد صنعتی ارائه کنند تا چوکا بار دیگر با تولید و اشتغال در صدر اخبار قرار گیرد، نه با اعتراض کارگران و بحرانهای مدیریتی.