ابهام در سرنوشت میوههای تنظیم بازار گیلان؛ چرا مدیران پاسخ نمیدهند؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، شبکه تعاون روستایی در ایران روزی با هدف حمایت از کشاورزان، حذف واسطهها، تقویت اقتصاد روستا و صیانت از سرمایه تولیدکنندگان شکل گرفت؛ ساختاری که قرار بود حامی روستاییان و کشاورزانی باشد که سرمایهای جز زمین، باغ و دسترنج خود ندارند.
اما امروز این پرسش جدی در میان بسیاری از سهامداران شبکه تعاون روستایی گیلان شکل گرفته که آیا این مجموعه هنوز در همان مسیر اولیه حرکت میکند یا به تدریج از اهداف و فلسفه وجودی خود فاصله گرفته است؟
شبکه تعاون روستایی؛ از حمایت کشاورزان تا پرسش درباره عملکرد اقتصادی
آنچه امروز درباره سرنوشت میوه تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ در گیلان مطرح میشود، بیش از هر چیز یک زنگ خطر برای سرمایه و اعتماد سهامداران شبکه تعاون روستایی است؛ سهامدارانی که عمدتاً کشاورز، باغدار، چایکار و تولیدکنندهاند و حالا میپرسند چرا باید بار تصمیمات پرابهام و بعضاً غیرکارشناسی برخی مدیران و اعضای هیئتمدیره را از جیب خود پرداخت کنند؟
بر اساس اطلاعات دریافتی ناظرخبر، حدود ۵۰ درصد از میوه تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ در اختیار اتحادیه شرکتهای تعاون روستایی تالش در زمان توزیع فروش نرفته و روی دست این مجموعه باقی ماند؛ میوههایی که گفته میشود بخشی از آنها به دلیل افت کیفیت، عملاً دیگر قابلیت عرضه در سبد مصرف خانوار را نداشتند و حتی گفته میشود بخشی از آن نیز با قیمتهایی پایینتر از انتظار به فروش رسیده است.
اگر این اطلاعات صحت داشته باشد، این سؤال جدی مطرح میشود که هیئتمدیره اتحادیه شرکتهای تعاون روستایی تالش بر اساس چه ارزیابی کارشناسی و با اتکا به کدام تحلیل بازار، اقدام به خرید گسترده پرتقال و سیب تنظیم بازار کردهاند؟ چرا باید این نگرانی در میان سهامداران شکل بگیرد که سرمایه آنان در معرض تصمیماتی قرار گرفته که نتایج آن با ابهام همراه است؟
سرنوشت میوههای تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ چه شد؟
موضوع زمانی قابل تأملتر میشود که به فضای رسانهای اسفندماه ۱۴۰۴ و روزهای توزیع میوه تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ بازگردیم؛ زمانی که برخی مسئولان اتحادیه و تعاون روستایی گیلان در گفتوگو با برخی رسانهها، از «استقبال گسترده مردم» از میوه تنظیم بازار سخن گفتند و تلاش کردند این طرح را موفق جلوه دهند؛ بدون آنکه منتظر نتیجه نهایی این اقدام بمانند.
اکنون اما با انتشار گزارشها و اطلاعاتی درباره باقی ماندن دهها تن میوه در سردخانهها، این پرسش ایجاد شده که آیا اعلام موفقیت طرح پیش از مشخص شدن نتایج نهایی، اقدامی شتابزده نبوده است؟ آیا بهتر نبود مسئولان پیش از مصاحبههای تبلیغاتی و اعلام موفقیت، صبر میکردند تا سرنوشت نهایی میوههای خریداریشده تنظیم بازار مشخص شود؟ چگونه طرحی که مسئولان آن را موفق معرفی میکردند، حالا با شائبه انباشت میوه فروشنرفته و زیان احتمالی برای سهامداران مواجه شده است؟
پرسش سهامداران درباره خرید و فروش میوه تنظیم بازار
در این میان، نام هیئتمدیره اتحادیه شرکتهای تعاون روستایی تالش بیش از دیگران در معرض پرسش افکار عمومی قرار دارد. افکار عمومی انتظار دارد اعضای هیئتمدیره این اتحادیه به صورت شفاف توضیح دهند:
قیمت واقعی خرید پرتقال و سیب تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ چه میزان بوده است؟ این میوهها از چه تأمینکنندگان یا فروشندگانی خریداری شدهاند و فرآیند خرید بر چه مبنایی انجام شده است؟ چه میزان از محصولات خریداریشده به فروش نرفته و چه مقدار همچنان در سردخانهها باقی مانده است؟
منتقدان همچنین این پرسش را مطرح میکنند که اساساً بر اساس کدام بند از اساسنامه، اتحادیههای تعاون روستایی مکلف یا مجاز شدهاند وارد معاملات پرریسک تنظیم بازار شوند؛ آن هم در شرایطی که وظیفه ذاتی این تشکلها، حمایت از تولیدکنندگان و بازاریابی محصولات اعضاست، نه ورود به فرآیندهایی که شباهت زیادی به فعالیتهای تجاری پرریسک دارد.
هیئتمدیره اتحادیه تعاون روستایی تالش باید پاسخ دهد
از سوی دیگر، پرسشهای جدی متوجه حسن علیپور مدیر تعاون روستایی استان گیلان نیز هست؛ مدیری که افکار عمومی انتظار دارد در جایگاه بالاترین مقام تعاون روستایی استان، هیئتمدیره اتحادیه تعاون روستایی تالش را پاسخگو کند.
سکوت مسئولان و افزایش ابهامات
از سوی دیگر، سکوت برخی نمایندگان مجلس گیلان نیز بر ابهامات افزوده است. نمایندگانی که در موسم انتخابات، بارها از نظارت، دفاع از بیتالمال و حمایت از حقوق مردم سخن گفتهاند، تاکنون گزارشی از پیگیریهای خود درباره ضرر و زیانهای احتمالی این طرح ارائه نکردهاند.
تنظیم بازار میوه شب عید قرار بود ابزاری برای حمایت از مردم باشد؛ اما حالا این پرسش جدی مطرح است که چرا این طرح در عمل، بیش از آنکه دستاوردی برای مصرفکننده داشته باشد، به محلی برای انباشت زیان و نارضایتی سهامداران شبکه تعاون روستایی تبدیل شده است؟
اگر قرار باشد هر سال بخشی از میوههای ذخیرهشده با افت کیفیت، کاهش قابلیت عرضه یا عدم فروش مواجه شوند و در نهایت کسی هم مسئولیت نپذیرد، آیا زمان بازنگری جدی در شیوه اجرای این سیاستها فرا نرسیده است؟
نقش مدیر تعاون روستایی گیلان در این ماجرا چیست؟
خبرنگار ناظرخبر برای دریافت پاسخ سؤالات سهامداران شبکه تعاون روستایی به خصوص اتحادیه تعاون روستایی تالش، به مدیر تعاون روستایی استان گیلان مراجعه کرده اما تاکنون پاسخی از سوی وی ارائه نشده است؛ سکوتی که نهتنها ابهامات را کاهش نداده بلکه بر دامنه پرسشها افزوده است. این در حالی است که اصل پاسخگویی و شفافیت، مهمترین ابزار پیشگیری از بروز تخلفات احتمالی و افزایش اعتماد عمومی در ساختارهای اقتصادی محسوب میشود. وقتی مدیران از پاسخ دادن طفره میروند، طبیعی است که دامنه شائبهها و بیاعتمادیها افزایش یابد.
سهامداران شبکه تعاون روستایی میپرسند: اگر خرید میوه تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵ با زیان همراه بوده، چه کسی باید پاسخگو باشد؟ آیا خسارت احتمالی باز هم از جیب کشاورزان و روستاییان عضو تعاونیها پرداخت خواهد شد یا اعضای هیئتمدیرهای که این تصمیمات را اتخاذ کردهاند، مسئولیت آن را میپذیرند؟
آیا زمان بازنگری در شیوه تنظیم بازار فرا رسیده است؟
نکته قابل تأمل آن است که این نخستین بار نیست که موضوع تنظیم بازار میوه شب عید در تعاون روستایی با حاشیه زیان، انباشت محصول و انتقاد سهامداران همراه میشود. با این حال، هنوز هیچ گزارش شفاف و دقیقی درباره میزان سود و زیان واقعی این طرحها منتشر نشده است.
برخی فعالان بازار میوه نیز معتقدند ورود غیرکارشناسی به خریدهای حجیم تنظیم بازار، در مواردی خود به شوک قیمتی و برهم خوردن توازن عرضه و تقاضا منجر شده است؛ موضوعی که نهتنها کمکی به مصرفکننده نکرده بلکه دود آن در نهایت به چشم مردم رفته است.
ورود اتحادیه تعاون روستایی تالش در میوه تنظیم بازار عید ۱۴۰۵ در حالی است که بسیاری از فعالان بازار میوه از ابتدا معتقد بودند با توجه به شرایط تولید و وضعیت عادی بازار در پاییز و زمستان، اساساً ضرورتی برای ورود تعاون روستایی گیلان به خرید گسترده پرتقال و سیب وجود نداشته است.
نهادهای نظارتی چه زمانی وارد عمل میشوند؟
در چنین شرایطی، سؤال مهمتر دیگری نیز مطرح میشود: نهادهای نظارتی ذیربط دقیقاً چه زمانی قرار است وارد عمل شوند و مانع تکرار تصمیماتی شوند که نتیجه آن، تضعیف سرمایه سهامداران شبکه تعاون روستایی است؟ چرا هر بار که موضوع نابسامانی در تنظیم بازار محصولات کشاورزی مطرح میشود، هیچ مدیری مسئولیت مستقیم نمیپذیرد و در نهایت این سهامداران کشاورز هستند که باید هزینه چنین تصمیماتی را بپردازند.
اگر هر ساله بخش قابل توجهی از میوههای تنظیم بازار یا روی دست مباشر باقی میماند یا با افت کیفیت مواجه میشود، چرا همچنان همان چرخه تکرار میشود و هیچ گزارش شفافی درباره میزان سود و زیان، نحوه خرید و سرنوشت محصولات منتشر نمیشود؟
هدف از تنظیم بازار، حمایت از مردم و کنترل قیمتهاست، اما وقتی خروجی آن به انباشت میوه، فروش احتمالی بخشی از محصولات با قیمتهایی پایینتر از انتظار، افت کیفیت محصولات و تحمیل زیان به شبکه تعاون روستایی منجر میشود، طبیعی است که افکار عمومی نسبت به اصل این شیوه مدیریت دچار تردید شود.
مطالبه اصلی سهامداران؛ شفافیت و پاسخگویی
اعتماد عمومی بدون شفافیت شکل نمیگیرد. امروز سهامداران شبکه تعاون روستایی گیلان انتظار دارند مدیر تعاون روستایی گیلان و هیئتمدیره اتحادیه شرکتهای تعاون روستایی تالش، تعارفات را کنار بگذارند و درباره سرنوشت میوه تنظیم بازار شب عید ۱۴۰۵، میزان زیان احتمالی، نحوه خرید و فروش و مسئولیت تصمیمات اتخاذشده، صریح و شفاف پاسخ دهند.
ناظرخبر ضمن پیگیری این موضوع، آمادگی دارد پاسخ و توضیحات مسئولان تعاون روستایی گیلان و اتحادیه شرکتهای تعاون روستایی تالش را در چارچوب قانون مطبوعات منتشر کند.