دکتر محمدتقی آشوبی پاسخ دهد؛ چرا در اوج کمبود پرستار، نیروهای آوای سلامت در ستاد هستند؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، در روزهای اخیر اظهاراتی درباره کمبود شدید نیروی پرستاری در کشور منتشر شده است؛ موضوعی که بار دیگر ضرورت تأمین نیروی انسانی مورد نیاز مراکز درمانی و استفاده هدفمند از ظرفیت‌های موجود را به یکی از مطالبات جدی جامعه پرستاری تبدیل کرده است.
محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، با اشاره به فشار ناشی از کمبود نیروی انسانی بر پرستاران اعلام کرده است که پرستاری که باید از پنج بیمار مراقبت کند، در شرایط فعلی ممکن است ناچار به پذیرش مسئولیت ۲۰ تا ۳۰ بیمار شود و همچنین شمار قابل‌توجهی از پرستاران از چرخه فعالیت حرفه‌ای خارج مانده‌اند.
این مسئله در استان گیلان نیز اهمیت مضاعف دارد؛ زیرا دانشگاه علوم پزشکی گیلان با چالش تأمین نیروی پرستاری مواجه است و هر نیروی متخصص پرستاری می‌تواند در بخش‌های درمانی و بهداشتی مورد استفاده قرار گیرد.
اما در چنین شرایطی، یک پرسش اساسی درباره نحوه استفاده از نیروهای شرکتی آوای سلامت در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی گیلان مطرح است؛ پرسشی که انتظار می‌رود مدیریت دانشگاه به‌صورت شفاف به آن پاسخ دهد.
ماجرای یک نیروی آوای سلامت در معاونت درمان چیست؟
مدتی قبل، موضوع فعالیت یکی از نیروهای شرکت «آوای سلامت» در معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی گیلان، در فضای رسانه‌ای و مجازی مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس اطلاعات و مطالب مطرح‌شده، شرکت آوای سلامت در حوزه تأمین نیروی انسانی تخصصی بخش بهداشت و درمان، از جمله نیروی پرستاری، فعالیت دارد.
در همین چارچوب، این پرسش مطرح شد که آیا نیروی یک شرکت تأمین‌کننده نیروی انسانی حوزه درمانی و بهداشتی، می‌تواند در برخی مسئولیت‌های ستادی و اداری دارای دسترسی یا حساسیت سازمانی به کار گرفته شود یا خیر؟
برای بررسی موضوع و تنویر افکار عمومی، با هماهنگی مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، موضوع با معاون درمان دانشگاه مطرح و جلسه‌ای با حضور دکتر ضیابری، معاون درمان، حزنی، مدیر روابط عمومی، ربیعی، مسئول سامانه مبتنی بر عملکرد دانشگاه و خانم میرزایی، کارشناس دانشگاه، برگزار شد.
پاسخ معاون درمان دانشگاه چه بود؟
دکتر ضیابری در این جلسه، ضمن تأیید فعالیت نیروی آوای سلامت در معاونت درمان، توضیح داد که این معاونت در بخش کارشناسی پرستاری با کمبود شدید نیرو مواجه است و حضور یک پرستار در جایگاه کارشناس پرستاری برای نظارت بر عملکرد اعضای هیئت علمی دانشگاه در مراکز درمانی، مطب‌ها، مؤسسات پزشکی و دفاتر مامایی، برای معاونت درمان ظرفیت ارزشمندی محسوب می‌شود.
وی همچنین با اشاره به تخصصی بودن فعالیت معاونت درمان عنوان کرد که این نیرو پیش از این سال‌ها در حوزه نظارت فعالیت داشته است.
معاون درمان دانشگاه در عین حال اعلام کرد که این نیرو به کارتابل دانشگاه دسترسی ندارد.
ربیعی، مسئول سامانه مبتنی بر عملکرد دانشگاه نیز در این جلسه اظهار کرد که این نیرو سال‌ها در این معاونت فعالیت داشته و از سوی معاونت توسعه دانشگاه به معاونت درمان معرفی شده است.
وی همچنین از فعالیت نیروهای آوای سلامت در برخی واحدهای ستادی دانشگاه، از جمله دفتر فنی، خبر داد و اعلام کرد نیروی مورد بحث، پیش از این در بیمارستان حشمت به‌عنوان پرستار فعالیت داشته است.
وقتی پرستار کم است، اولویت با کجاست؟
اکنون پرسش اصلی خطاب به دکتر محمدتقی آشوبی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، این است: اگر معاونت درمان دانشگاه با کمبود شدید نیروی پرستار برای انجام امور تخصصی نظارتی مواجه است، آیا استفاده از نیروهای واجد شرایط شرکت‌های تأمین نیروی انسانی، در صورت انطباق با مقررات و ضوابط مربوط، نمی‌تواند به‌صورت شفاف، ضابطه‌مند و حتی گردشی برای رفع بخشی از این کمبود مورد بررسی قرار گیرد؟
از سوی دیگر، اگر یک نیروی دارای تخصص پرستاری برای فعالیت در معاونت درمان مناسب تشخیص داده شده است، آیا منطقی نیست دانشگاه توضیح دهد که این نیاز کارشناسی و نظارتی بر چه اساسی احراز شده و آیا همزمان ظرفیت مورد نیاز بخش‌های مستقیم درمانی نیز مورد بررسی قرار گرفته است؟
موضوع دقیقاً همین‌جاست؛ مسئله مخالفت با فعالیت یک نیروی مشخص نیست، بلکه پرسش درباره معیار و سازوکار توزیع نیروی انسانی در دانشگاه علوم پزشکی گیلان است.
آیا معیار واحدی برای همه نیروها وجود دارد؟
یکی از مهم‌ترین مطالبات کارکنان هر دستگاه اجرایی، برخورداری از معیارهای روشن، یکسان و قابل دفاع در به‌کارگیری نیروهاست.
بنابراین پرسش این است: آیا برای استفاده از نیروهای آوای سلامت در بخش‌های ستادی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، دستورالعمل مشخصی وجود دارد؟ اگر وجود دارد، مفاد و ضوابط آن چیست؟ چه مرجعی تعیین می‌کند یک نیروی آوای سلامت در کدام بخش و با چه شرح وظایفی فعالیت کند؟ آیا میان نیروهای آوای سلامت شاغل در واحدهای مختلف دانشگاه، از نظر نوع وظایف، دسترسی‌ها، مسئولیت‌ها و شرایط به‌کارگیری، تفاوتی وجود دارد؟ و مهم‌تر از همه، آیا همین ضوابط درباره تمام نیروهای آوای سلامت به‌صورت یکسان اعمال می‌شود؟
این پرسش‌ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بخشی از کارکنان دانشگاه علوم پزشکی و جامعه پرستاری، همزمان از کمبود نیروی انسانی و فشار کاری گلایه دارند.
نقش معاونت توسعه دانشگاه در این میان چیست؟
طبق توضیحات ارائه‌شده در جلسه، نیروی مورد بحث از سوی معاونت توسعه دانشگاه به معاونت درمان معرفی شده است.
بنابراین یک پرسش روشن از معاونت توسعه دانشگاه نیز مطرح می‌شود: مبنای قانونی و اداری معرفی و به‌کارگیری نیروهای شرکت آوای سلامت در معاونت درمان دانشگاه چیست؟ آیا برای هر مورد، شرح وظایف مشخص، مجوز سازمانی و سازوکار نظارتی وجود دارد؟ آیا نوع قرارداد و حدود مسئولیت این نیروها با جایگاه سازمانی آنان تناسب دارد؟ و آیا پیش از معرفی نیرو به واحدهای ستادی، نیاز واقعی واحدهای درمانی و پرستاری دانشگاه نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد؟
همچنین این پرسش مطرح است که معاونت توسعه دانشگاه بر چه اساس قانونی نسبت به معرفی و به‌کارگیری نیروی شرکتی آوای سلامت در برخی مسئولیت‌های اداری و ستادی اقدام کرده است و مستند این تصمیم چیست؟
چرا بازرسی دانشگاه باید به این موضوع ورود کند؟
پرسش دیگر متوجه سازوکار نظارتی داخل دانشگاه است. اگر حضور نیروهای شرکت آوای سلامت در برخی واحدهای ستادی دانشگاه وجود دارد، آیا واحدهای نظارتی و بازرسی دانشگاه این موضوع را بررسی کرده‌اند؟
اگر بررسی شده، نتیجه چه بوده است؟ اگر سال‌ها استفاده از یک نیروی آوای سلامت در معاونت درمان مطابق مقررات تشخیص داده شده، آیا همین ظرفیت برای بقیه نیروهای آوای سلامت در نظر گرفته شده است؟ و اگر تفاوتی میان نوع فعالیت این نیرو و سایر نیروهای آوای سلامت وجود دارد، مبنای این تفاوت چیست؟
این پرسش‌ها نه از سر پیش‌داوری، بلکه با هدف روشن‌شدن معیارهای تصمیم‌گیری و جلوگیری از ایجاد احساس تبعیض میان کارکنان مطرح می‌شود.
مطالبه شفافیت درباره تعداد نیروهای آوای سلامت
در این میان، انتظار می‌رود دانشگاه علوم پزشکی گیلان برای تنویر افکار عمومی، اطلاعات روشنی درباره وضعیت نیروهای شرکت آوای سلامت ارائه کند؛ از جمله:
۱. شرکت آوای سلامت در حال حاضر چند نیرو در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی گیلان دارد؟
۲. چند نفر از این نیروها پرستار یا دارای تخصص‌های مرتبط با حوزه درمان هستند؟
۳. چند نفر از آنان در بیمارستان‌ها، مراکز درمانی و بخش‌های مرتبط با ارائه خدمات سلامت فعالیت می‌کنند؟
۴. چند نفر در واحدهای ستادی و اداری دانشگاه مشغول به کار هستند؟
۵. شرح وظایف و حدود مسئولیت نیروهای آوای سلامت شاغل در واحدهای ستادی چیست؟
۶. آیا این نیروها به سامانه‌ها، اطلاعات یا فرآیندهای اداری دانشگاه دسترسی دارند؟
۷. فرآیند نظارت بر عملکرد آنان چگونه انجام می‌شود؟
۸. آیا استفاده از نیروهای شرکتی در مشاغل و مسئولیت‌های ستادی، دارای مجوز و مستندات قانونی مشخص است؟
۹. سازوکار و مبنای قانونی انجام وظایف نظارتی نیروی شرکت آوای سلامت در ارتباط با عملکرد اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی چیست؟
پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند به جای شکل‌گیری شایعات و برداشت‌های متفاوت، تصویر روشنی از وضعیت موجود ارائه دهد.
پرسش مهم‌تر؛ آیا عدالت در توزیع نیروی انسانی رعایت می‌شود؟
موضوعی که نمی‌توان از کنار آن به سادگی گذشت، عدالت در توزیع نیروی انسانی است.
وقتی از یک سو کمبود پرستار در کشور و استان گیلان به‌عنوان یک چالش جدی مطرح می‌شود و از سوی دیگر بخشی از نیروهای دارای تخصص پرستاری در واحدهای ستادی مورد استفاده قرار می‌گیرند، طبیعی است که افکار عمومی درباره اولویت‌بندی دانشگاه سؤال داشته باشد.
آیا در شرایط کمبود پرستار، اولویت نخست دانشگاه نباید تأمین نیروی مورد نیاز مراکز درمانی و بخش‌هایی باشد که مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارند؟
آیا برای نیروهای متخصص، به‌ویژه پرستاران، سازوکار مشخصی برای جلوگیری از به‌کارگیری غیرضروری آنان در پست‌ها و فعالیت‌هایی که ارتباط مستقیمی با تخصصشان ندارد، وجود دارد؟ و آیا همه کارکنان و نیروهای شرکت آوای سلامت از فرصت‌های شغلی و اداری بر اساس ضابطه واحد و شفاف برخوردارند؟
خطاب به رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان
جناب دکتر محمدتقی آشوبی؛ موضوع مطرح‌شده درباره یک نیروی مشخص نیست. پرسش بزرگ‌تر، معیارهای حاکم بر به‌کارگیری نیروهای شرکت آوای سلامت در دانشگاه علوم پزشکی گیلان است. شما خود در آذر ۱۴۰۳ اعلام کرده‌اید که «چالش اصلی پرستاری، کمبود نیرو است.»
اگر مقررات اجازه می‌دهد، افکار عمومی حق دارد بداند مستند قانونی چیست. اگر مقررات محدودیتی ایجاد می‌کند، انتظار می‌رود دانشگاه توضیح دهد چه سازوکاری برای رعایت آن وجود دارد. اگر کمبود نیروی پرستاری در معاونت درمان جدی است، مردم حق دارند بدانند دانشگاه برای استفاده بهینه از ظرفیت نیروهای موجود چه برنامه‌ای دارد. و اگر برخی نیروهای متخصص در بخش‌های ستادی فعالیت می‌کنند، باید روشن شود که این تصمیم بر اساس چه نیاز سازمانی و چه ضابطه‌ای اتخاذ شده است.
انتظار می‌رود به‌عنوان رئیس دانشگاه، پاسخ شفاف و مستندی در مورد مبانی قانونی به‌کارگیری این نیرو در معاونت درمان، شرح وظایف دقیق این نیرو، دلیل عدم استفاده از ظرفیت پرستاران استخدام رسمی شاغل در بخش‌های درمانی برای نظارت، و تعداد و ترکیب نیروهای شرکت آوای سلامت در ستاد و صف ارائه فرمایید.
ناظرخبر بدون پیش‌داوری و بدون نسبت‌دادن تخلف به شخص یا مجموعه‌ای، این پرسش‌ها را مطرح می‌کند و آمادگی دارد پاسخ رسمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان و معاونت‌های ذی‌ربط را عیناً منتشر کند.
همچنین انتظار می‌رود سازمان بازرسی استان گیلان در چارچوب وظایف و صلاحیت‌های قانونی خود، درباره نحوه به‌کارگیری نیروهای شرکتی آوای سلامت در واحدهای ستادی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، تعداد این نیروها، نوع وظایف آنان و انطباق فرآیند به‌کارگیری با مقررات، بررسی لازم را انجام دهد.
چرا که در نهایت، مسئله اصلی نه یک فرد، نه یک شرکت و نه یک معاونت؛ بلکه اعتماد کارکنان، رعایت عدالت اداری و اطمینان مردم از اینکه منابع و ظرفیت نیروی انسانی دانشگاه علوم پزشکی در مناسب‌ترین محل و بر اساس ضوابط به کار گرفته می‌شود.
این همان پرسشی است که اکنون مدیریت دانشگاه علوم پزشکی گیلان باید به افکار عمومی پاسخ دهد: در شرایط کمبود شدید پرستار، اولویت دانشگاه در توزیع نیروی انسانی دقیقاً چیست و آیا این معیار برای همه نیروها یکسان اجرا می‌شود؟
قانون مطبوعات و حق پاسخ‌گویی مسئولان ایجاب می‌کند که دانشگاه علوم پزشکی گیلان در این زمینه شفاف‌سازی کند. افکار عمومی استان، به‌ویژه جامعه پرستاری که در شرایط دشوار معیشتی و کاری اداره می‌شود، منتظر پاسخ هستند.
ناظرخبر ضمن تأکید بر حق پاسخ‌گویی مسئولان و دستگاه‌های ذی‌ربط، آمادگی دارد پاسخ رسمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، معاونت توسعه، معاونت درمان و سایر مراجع ذی‌ربط را در چارچوب قانون منتشر کند.