نامه سرگشاده به استاندار گیلان درباره آینده و حکمرانی مسئولانه
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، گروهی متشکل از تشکلهای تخصصی، استادان دانشگاه و شهروندان دغدغهمند، طی نامهای سرگشاده به استاندار گیلان، ضمن اعلام نگرانی از شیوههای کنونی تصمیمگیری در پروژههای شهری، بر لزوم پایبندی به اصول توسعه پایدار، عدالت بیننسلی و مشارکت مؤثر شهروندان تأکید کردند و خواستار بازنگری در فرآیندهای اجرایی مبتنی بر شفافیت کامل شدند.
توسعه یا تخریب؛ انتخاب شیوه حکمرانی
جمعی از تشکلها، معماران، شهرسازان، متخصصان محیطزیست، استادان دانشگاه، پژوهشگران، مهندسان، اهالی فرهنگ و هنر، کنشگران اجتماعی و شهروندان دغدغهمند، در نامهای به استاندار گیلان نوشتند:
نامهای برای آینده گیلان؛ دربارۀ حق مردم برای دانستن، مشارکت کردن و برخورداری از حکمرانی مسئولانه
جناب آقای استاندار، این نامه، درباره چند ساختمان بلند نیست. درباره آینده گیلان است. درباره شیوهای است که امروز برای تصمیمگیری درباره سرنوشت شهرهای این سرزمین برگزیدهایم؛ شیوهای که آثار آن تنها به امروز محدود نمیشود، بلکه کیفیت زندگی نسلهای آینده را نیز متاثر خواهد کرد.
ما، امضاکنندگان «نامهای برای آینده گیلان»؛ متشکل از معماران، شهرسازان، متخصصان محیطزیست، استادان دانشگاه، پژوهشگران، مهندسان، اهالی فرهنگ و هنر، کنشگران اجتماعی و شهروندان دغدغهمند، نه با توسعه، سرمایهگذاری و نوسازی شهری مخالفیم و نه با بهرهگیری از فناوریهای نوین. دغدغه ما کیفیت و آثار تصمیمهایی است که به نام توسعه اتخاذ میشوند؛ تصمیمهایی که اگر بر پایۀ دانش، شفافیت، مشارکت عمومی و مسئولیتپذیری نباشند، بهجای حل مسائل، میتوانند بحرانهای تازهای بیافرینند.
گیلان صرفاً یک واحد اداری نیست؛ سرزمینی است که هویت آن از پیوند تاریخی انسان، طبیعت و فرهنگ شکل گرفته است.
رشت و بندرانزلی نیز تنها عرصۀ توسعۀ کالبدی نیستند، بلکه بخشی از حافظۀ تاریخی، فرهنگی و محیطزیستی کشور به شمار میروند.
در استانی که با آلودگی رودخانهها و تالابها، تخریب و تغییر جنگلها و مراتع، عدم مدیریت صحیح پسماند، کاهش کیفیت منابع آب، فرسایش خاک، خطر سیلاب، تغییرات اقلیمی و فشار بر اراضی کشاورزی مواجه است، هر سیاست توسعۀ شهری باید نشان دهد چگونه از تشدید این بحرانها جلوگیری خواهد کرد. از اینرو، مسئله فقط بلندمرتبهسازی نیست؛ مسئله، کیفیت حکمرانی است.
چهار پرسش اساسی از استاندار درباره آینده شهرها
شهروندان حق دارند از تصمیمهایی که آیندۀ شهرشان را دگرگون میکند آگاه باشند، در فرآیندهای اثرگذار بر زندگی خود مشارکت کنند و از نهادهای مسئول شفافیت و پاسخگویی بخواهند. تصمیمهایی با چنین آثار بلندمدتی بر ساختار کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی شهر، نمیتواند تنها در چارچوب فرآیندهای اداری محدود اتخاذ شود.
پرسشهای ما روشن است:
-
آیا جامعه دانشگاهی، انجمنهای علمی، متخصصان، سازمانهای حرفهای و شهروندان، فرصت کافی و منطقی برای آگاهی، نقد و مشارکت در این تصمیم سرنوشتساز داشتهاند؟
-
آیا مطالعات مبنای این سیاست بهصورت عمومی منتشر شده و امکان ارزیابی مستقل و نقد علمی آن فراهم بوده است؟
-
آیا ظرفیت تحمل شهری، توان زیرساختها، پیامدهای محیطزیستی، تابآوری اقلیمی و آثار اقتصادی و اجتماعی این سیاست بهصورت جامع و قابل راستیآزمایی بررسی شده است؟
اگر پاسخ این پرسشها روشن و مستند نباشد، موضوع دیگر تنها یک ضابطۀ شهرسازی نیست؛ بلکه به مسئلهای در حوزه حکمرانی عمومی تبدیل میشود.
توسعۀ پایدار یا عدالت بیننسلی؛ تکلیف قانونی و اخلاقی
جناب آقای استاندار، اصل پنجاهم قانون اساسی، حفاظت از محیطزیست را وظیفهای عمومی دانسته و توسعه را مشروط به پرهیز از تخریب و آلودگی غیرقابلجبران میداند. این رویکرد با اصول توسعۀ پایدار، عدالت بیننسلی، پیشگیری و احتیاط، شفافیت و مشارکت عمومی نیز همسو است؛ اصولی که بر یک قاعده بنیادین تأکید دارند: تصمیمگیری درباره آیندۀ شهر، بدون حق مردم برای دانستن، مشارکت مؤثر و امکان نظارت عمومی، توسعهای پایدار و مسئولانه نخواهد بود.
از جنابعالی انتظار داریم با استفاده از جایگاه قانونی خود، زمینۀ بازنگری در این فرآیند را فراهم آورید؛ فرآیندی که انتشار عمومی مطالعات، ارزیابیهای مستقل، گفتوگوی تخصصی با جامعۀ علمی و مشارکت مؤثر ذینفعان، ارکان آن باشد.
درخواست ما توقف توسعه نیست؛ ارتقای کیفیت توسعه و پایداری آن است. انتظار داریم تصمیمی با این گستره اثرگذاری، پس از انتشار عمومی اسناد، تکمیل ارزیابیهای مستقل، سنجش ظرفیت تحمل شهری، بررسی توان زیرساختها و احراز الزامات پایداری، به مرحلۀ اجرا برسد.
آیندگان قضاوت میکنند؛ به یاد داشته باشیم
جناب آقای استاندار، آیندگان، شهرهای بهجامانده از امروز را قضاوت خواهند کرد. تاریخ نیز مدیران را نه با ارتفاع ساختمانها، بلکه با میزان مسئولیتپذیری آنان در برابر سرزمین، مردم و نسلهای آینده به یاد خواهد آورد.
آنچه امروز نیازمند بازنگری است، نه آرمان توسعه، بلکه شیوۀ تصمیمگیری درباره آن است.
از اینرو، از جنابعالی انتظار میرود با بازگشودن مسیر گفتوگویی فراگیر میان نهادهای اجرایی، نهادهای علمی-تخصصی، انجمنهای تخصصی، نهادهای مدنی و دیگر صاحبنظران، زمینۀ بازنگری در این طرح را فراهم آورید تا آیندۀ گیلان بر پایۀ تصمیمهای سنجیده، مسئولانه و ماندگار رقم بخورد.
ما نیز، بهعنوان جمعی از دغدغهمندان توسعۀ استان، آمادگی خود را برای حضور در نشست مشترک با جنابعالی و مشارکت در هرگونه گفتوگو جهت ارائه دیدگاههای کارشناسی اعلام میکنیم، زیرا باور داریم آیندۀ گیلان بیش از آنکه به ارتفاع ساختمانهایش وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی و تصمیمهایی وابسته است که امروز برای آن گرفته میشود.