حذف یارانه نان؛ چرا دولت آخرین سنگر معیشت مردم را هدف گرفته است؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، سیدعلی دوستی موسوی در یادداشتی در روزنامه اطلاعات نوشت: درحالی که افزایش نرخ تورم و رشد قیمت انواع کالاها و خدمات، فشار معیشتی بر مردم را به نحو قابل توجه و طاقتفرسایی افزایش داده و گلایه مردم از کمعملی دولت در این خصوص رو به افزایش است، دولت و وزارت جهاد کشاورزی در اقدامی سؤالبرانگیز و بیموقع به سراغ حذف یارانه نان رفتهاند؛ کالایی حساس با فراگیری بسیار زیاد، بهویژه در میان اقشار آسیبپذیر که این روزها در غیاب اقلام گرانشدهای چون برنج، حبوبات و سیبزمینی، بیش از گذشته به قوت غالب بسیاری از خانوارها تبدیل شده است.
کالابرگ الکترونیکی چگونه جایگزین یارانه نان میشود؟
براساس طرحی که دیروز وزیر جهاد کشاورزی رونمایی کرد، دولت و این وزارتخانه در حال بررسی شیوهای هستند که براساس آن یارانه نان حذف شده و این یارانه در کالابرگ الکترونیکی ادغام و از این طریق به مردم تخصیص خواهد یافت.
بدین ترتیب، احتمالاً مبلغی برای تعداد مشخصی نان به ازای هر فرد در ماه در کالابرگ الکترونیکی شارژ شده و افراد باید مابقی نیاز خود را به نان با قیمت آزاد خریداری کنند که در مجموع به معنی افزایش قابل توجه بهای نان خواهد بود.
هدف از حذف یارانه نان؛ مدیریت یارانه یا جبران کسری بودجه؟
این اقدام شاید در ظاهر برای کنترل و هدفمند کردن یارانه هنگفتی باشد که دولت از محل مابهالتفاوت قیمت خرید تضمینی گندم با بهای آرد تحویلی به نانواییها میپردازد، اما ممکن است دلایل و محاسبات دیگری پشت آن باشد.
یکی از این احتمالات قریب به یقین این است که دولت و وزارت جهاد کشاورزی میخواهند تمام یا بخشی از کسری بودجه لازم برای افزایش رقم کالابرگ الکترونیکی را از محل یارانه حذفشده نان تأمین کنند تا به گفته خودشان این کسری را بهصورت غیرتورمی جبران کنند. اما اگر این احتمال به واقعیت تبدیل شود، دولت علاوه بر اینکه تورم جدید و شدید واقعی و انتظاری را از محل گرانی نان به جامعه تحمیل خواهد کرد، نان را که شاید آخرین مؤلفه معیشتی نسبتاً در امان مانده از گرانیها محسوب میشود نیز از سفره مردم دریغ خواهد کرد.
چالشهای اجرای طرح حذف یارانه نان
روشن است حذف یارانه نان و تخصیص آن در قالب کالابرگ، الگوی اجرایی پیچیدهای لازم دارد که با توجه به نقایص جدی در بانکهای اطلاعاتی و دهکبندیها، به این سادگی قابل اجرا نبوده و دردسرها و آشفتگیهایی ایجاد خواهد کرد که خروجی آن، رنجیدگی و گلایه مضاعف مردم و تبعات بعدی خواهد بود.
آیا الگوی مصرف نان خانوارها قابل پیشبینی است؟
به عبارت دیگر، هیچ الگوی اطلاعاتی نخواهد توانست مقدار مصرف نان در خانوارهای مختلف را پیشبینی و تشخیص دهد؛ اینکه هر خانواده روزانه یا ماهانه چه تعداد نان خریداری و مصرف میکند.
در نهایت دولت به این سو خواهد رفت که بدون توجه به تفاوتهای بیشمار الگوی مصرف و سبک زندگی خانوارها، برای شهرها و روستاها تعداد مشخص و استانداردی نان در ماه در قالب کالابرگ در نظر بگیرد که طبیعتاً مازاد بر آن باید با نرخ آزاد خریداری شود.
پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی گرانی نان
بدیهی است حذف تمام یا بخشی از یارانه نان در شرایط جاری کشور، اقدامی بسیار خطرناک محسوب میشود و میتواند پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی گستردهای به همراه داشته باشد.
علت هم ساده است؛ مردم از افزایش مداوم قیمتها به ستوه آمدهاند و تحمل گرانی جدید، آن هم درباره نان که آخرین سنگر حفظ معیشت حداقلی برای بسیاری از اقشار جامعه است، را ندارند.
آنان به درستی میگویند که هدفمند شدن یارانه نان، اسم رمز گرانی این کالای مهم و کاهش آن در سفرههاست؛ همانگونه که حمایت از تولید، اسم رمز گرانی انواع کالاهای اساسی و خوراکی از گوشت و مرغ گرفته تا روغن، حبوبات و برنج در وزارت جهاد کشاورزی بوده که به باور منتقدان، به ماشین امضای گرانیها تبدیل شده است.
پرسشهای افکار عمومی از وزارت جهاد کشاورزی
برای افکار عمومی جای سؤال جدی است که وقتی وزارت جهاد کشاورزی دائماً از حمایت از تولید سخن میگوید و هشدار میدهد که لحاظ نشدن رشد هزینهها باعث توقف تولید و افزایش مضاعف قیمت کالاهای کشاورزی و مواد غذایی خواهد شد، چرا خود این وزارتخانه اقدامی برای کاهش حقوق دولتی مؤثر بر قیمت نهادههای تولید کشاورزی انجام نمیدهد و در نهایت هزینه گرانیها را به مردم منتقل میکند؟
به عبارت صریحتر، چرا دولت را به کاهش تعرفههای گمرکی واردات مواد غذایی یا کاهش مالیات کالاهای اساسی که امسال از یک به پنج درصد افزایش یافته است، ملزم نمیکند؟ چرا بهای کودهای شیمیایی، سم، بذر و سایر نهادهها توسط خود دولت و وزارت جهاد کشاورزی افزایش مییابد و سپس این افزایش هزینهها از طریق تولیدکننده به مردم منتقل شده و نام آن «حمایت از تولید» گذاشته میشود؟
آیا حذف یارانه نان تکرار تجربه گرانی سایر کالاهای اساسی است؟
افکار عمومی نتیجه میگیرد که الگوهای قبلی مسئولان برای گرانی مواد غذایی و کالاهای کشاورزی، ظاهراً قرار است درباره نان نیز تکرار شود و سایر اظهارات صرفاً توجیه و بهانهتراشی به ظاهر کارشناسی برای سرپوش گذاشتن بر افزایش قیمت نان باشد.
هشدار درباره آثار اجتماعی حذف یارانه نان
در نهایت باید به دولت هشدار داد که طاقت مردم در تحمل گرانیها به پایان رسیده و جامعه ممکن است بر اثر وارد شدن فشار جدید، آن هم درباره کالایی چون نان که فراگیری بسیار گسترده و مویرگی در شهرها، روستاها و میان اقشار کمدرآمد دارد، دچار التهاب و شوکی شدید شود؛ شوکی که میتواند زمینهساز سوءاستفاده دشمنان و ایجاد تنشهای اجتماعی باشد.