هشدار جدی صالح محمدی درباره آینده کشاورزی گیلان؛ تغییر اقلیم به هیچ جغرافیایی رحم نمیکند
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ناظرخبر، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان با تأکید بر حساسیت تولید غذا در شرایط کنونی جهان، تغییر اقلیم، حفظ اراضی کشاورزی، افزایش بهرهوری، توسعه صنایع تبدیلی و نوسازی شالیکوبیها را از مهمترین مسائل پیشروی بخش کشاورزی دانست و گفت: تغییر اقلیم به هیچ جغرافیایی رحم نمیکند و برای مقابله با پیامدهای آن باید راهبرد داشته باشیم.
صالح محمدی در نشست خبری با خبرنگاران، با اشاره به اهمیت تولید غذا در شرایط کنونی جهان اظهار کرد: حساسیت بحث تولید غذا امروز بیش از گذشته است. اروپا را میبینید؛ قارهای که به سبزی، بارش و برف فراوان معروف است، اکنون از آثار منفی تغییر اقلیم متأثر شده است. بنابراین تغییر اقلیم به هیچ جغرافیایی رحم نمیکند، مگر اینکه برای مواجهه با آن استراتژی و برنامه داشته باشیم.
وی افزود: وزارت جهاد کشاورزی نمیتواند آمار غیرواقعی ارائه کند و آماری بدهد که مردم به آن دسترسی نداشته باشند. وقتی گفته میشود ۸۵ درصد غذای کشور در داخل تولید میشود، شرایط امروز یک آزمون برای این ادعاست. بهجز روغن، نهادههای دامی و کودهای شیمیایی که بخش عمدهای از آنها وارداتی است، بیشتر محصولات کشاورزی مورد نیاز کشور در داخل تولید میشود.
محمدی ادامه داد: این توان تولید داخلی، در شرایط اقتصادی و محدودیتهای موجود، قدرت مهمی برای کشور ایجاد کرده است، اما در کنار همه این توانمندیها، بلایای طبیعی نیز وجود دارد و هر اندازه انسان قدرتمند باشد، در نهایت «قهر طبیعت» میتواند برنامهها و توانمندیها را به چالش بکشد.
تولید ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تن محصول در گیلان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان تولید سالانه محصولات کشاورزی استان را نزدیک به ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تن اعلام کرد و گفت: این میزان تولید باید بدون فشار بر منابع و با افزایش بهرهوری ادامه پیدا کند.
وی از خبرنگاران خواست در کنار انعکاس توانمندیهای بخش کشاورزی، انتقادهای دقیق و کارشناسی را نیز مطرح کنند و افزود: از شما خبرنگاران میخواهم روایتگر توانمندیهای بخش کشاورزی باشید؛ البته انتقادهای درست و بهجای شما نیز قطعاً به ما کمک میکند.
محمدی تأکید کرد: کشاورزی فقط تولید محصول نیست، بلکه با امنیت غذایی، اشتغال، اقتصاد روستا، گردشگری و هویت روستایی ارتباط دارد و استفاده درست از ظرفیتهای آن نیازمند همکاری مجموعههای مختلف است.
پاسخگویی مدیران و مطالبهگری رسانهها
وی با تأکید بر ضرورت پاسخگویی مدیران گفت: مدیری که پاسخگو نیست، قطعاً مشکلی دارد. من، معاونان و مدیرانی که مسئولیت پذیرفتهایم، با اختیار خود این مسئولیت را قبول کردهایم. هیچکس ما را مجبور نکرده است پشت این صندلی بنشینیم.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود: وقتی مسئولیتی را قبول میکنیم، باید شرایط را درک کنیم؛ منابع انسانی، منابع مالی، جنگ، تحریم و سایر محدودیتها را بشناسیم و در برابر مسئولیتی که پذیرفتهایم پاسخگو باشیم.
صالح محمدی در همین زمینه از برنامهریزی برای برگزاری نشست مشترکی با حضور دستگاههای تابعه بخش کشاورزی و خبرنگاران خبر داد و گفت: پرسش شما درباره بهرهوری این ایده را در ذهن من ایجاد کرد که نشستی با حضور دستگاههای تابعه برگزار کنیم تا شما پرسشهای خود را در حوزه بهرهوری و عملکرد این دستگاهها مطرح کنید.
وی افزود: مؤسسه تحقیقات برنج، مرکز تحقیقات ابریشم، تاسمایان و پژوهشکده بیوتکنولوژی در گیلان و شمال کشور مستقر هستند و باید مشخص شود در حوزه بهرهوری چه اقداماتی انجام دادهاند و پژوهشهای آنها به چه نتایجی منجر شده است. این نتایج باید در قالب آموزش و ترویج به مزرعه، باغ، مرغداری، واحدهای پرورش ماهی، توتستان و زنبورستان منتقل شود.
صالح محمدی تأکید کرد: همه مجموعهها باید بر اساس وظایفی که دارند پاسخگو باشند و این نشست در نخستین فرصت برگزار خواهد شد.
۲۳۸ هزار هکتار شالیزار در گیلان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان، این استان را یکی از مهمترین مناطق کشاورزی کشور با محوریت محصول برنج دانست و سطح شالیزارهای استان را حدود ۲۳۸ هزار هکتار اعلام کرد.
وی درباره نحوه تعیین این میزان سطح زیرکشت گفت: سطح زیرکشت محصولات کشاورزی مانند ظرفیت یک کارخانه صنعتی ثابت نیست که یک کارخانه ایجاد شود و هر سال همان عدد را اعلام کنیم. سطح زیرکشت متناسب با سال زراعی، اقلیم و الگوی کشت تغییر میکند.
صالح محمدی افزود: رصدخانه کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات شکل گرفته است و از تصاویر ماهوارهای استفاده میکند. بخشی از این تصاویر بهصورت رایگان قابل استفاده است و در مواردی نیز با پرداخت هزینه، سطح اراضی مختلف در دورههای گوناگون کشت اندازهگیری میشود.
وی تأکید کرد: عدد ۲۳۸ هزار هکتار شالیزار در گیلان از سوی رصدخانه کشاورزی تأیید شده است.
سال زراعی پرباران و پیشبینی برداشت یک میلیون و ۱۵۰ هزار تن شلتوک
صالح محمدی درباره وضعیت سال زراعی جاری گفت: سال زراعی خوبی را پشت سر میگذاریم. آغاز آن خوب نبود و در مهر و آبان، به دلیل نبود بارش کافی، همه نگران بودیم.
وی افزود: در این شرایط، اقدام به لایروبی آببندانها کردیم و حدود ۲۵۰ هکتار آببندان در حوزه جهاد کشاورزی لایروبی شد. در ادامه شرایط بارندگی تغییر کرد و سال زراعی پربارانی را پشت سر گذاشتیم.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان پیشبینی کرد امسال حدود یک میلیون و ۱۵۰ هزار تن شلتوک از شالیزارهای استان برداشت شود.
وی همچنین به اجرای برنامه مقابله با بیماری بلاست در شالیزارها اشاره کرد و گفت: برای نخستین بار در سازمان جهاد کشاورزی، توصیه همگانی برای یک مرحله قارچکشپاشی در شالیزارهای برنج ارائه شد.
محمدی توضیح داد: ساعات آفتابی در فصل بهار کاهش یافته و میزان بارندگی افزایش پیدا کرده بود. بنابراین زمانی که برنج وارد مرحله خوشهدهی میشد، این نگرانی وجود داشت که بیماری بلاست خسارت وارد کند. بر همین اساس، با موافقت استاندار، انجام یک مرحله قارچکشپاشی به کشاورزان توصیه شد.
وی افزود: در دنیا نیز برای مقابله با بیماریهای قارچی و باکتریایی، در برخی محصولات چند مرحله قارچکشپاشی انجام میشود و پیشگیری هزینه بسیار کمتری نسبت به زمانی دارد که محصول دچار بیماری و خسارت شده باشد.
بیش از ۶۰ رقم برنج و توسعه تولید بذر
صالح محمدی با اشاره به ارقام مختلف برنج گفت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بیش از ۶۰ رقم برنج از سوی مؤسسه تحقیقات و سازمان تحقیقات معرفی شده است. برخی ارقام در مقطعی مورد استفاده قرار گرفتند و سپس کنار گذاشته شدند و برخی دیگر مورد استقبال کشاورزان قرار گرفتند.
وی افزود: اگر کشاورز و تولیدکننده به این باور برسد که یک رقم جدید میتواند برای او ارزش افزوده و شرایط اقتصادی بهتری ایجاد کند، به دنبال آن خواهد رفت. امسال نیز کشاورزان به دنبال بذر برخی ارقام جدید بودند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان گفت: در زمینه تولید بذر، رویکرد جدیدی در استان ایجاد کردهایم. اکنون هشت شرکت تولیدکننده بذر مجوز دارند و دو شرکت دیگر نیز در مرحله دریافت مجوز هستند.
ضرورت مکانیزاسیون و ورود نسل جوان به کشاورزی
صالح محمدی دشواری کار در بخش برنج و بالا بودن سن بخشی از کشاورزان را یکی از چالشهای آینده این بخش دانست و گفت: بخش قابل توجهی از کشاورزان در سن بازنشستگی هستند و فرزندان آنها باید ادامهدهنده این مسیر باشند.
وی افزود: نسل جدید مانند گذشته نمیتواند با ابزارهای سنتی و قدیمی کار کند. بنابراین باید کشاورزی را برای نسل جوان جذاب کنیم و این موضوع نیازمند استفاده از فناوری، مکانیزاسیون و پیوند بیشتر کشاورزی با تحصیلات عالی دانشگاهی است.
هشدار درباره تغییر کاربری اراضی کشاورزی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان یکی از درخواستهای مهم خود از خبرنگاران را حساسیت نسبت به تغییر کاربری اراضی عنوان کرد و گفت: من یک نفر هستم و در حوزه امور اراضی نیز نیروی محدودی داریم، در حالی که حدود ۱۷ هزار مشاور املاک در استان فعالیت میکنند.
صالح محمدی با اشاره به روند مهاجرت به گیلان افزود: با توجه به مهاجرتی که بهویژه به سمت گیلان انجام میشود، برخی افراد میتوانند در از بین بردن باغها و شالیزارها نقش داشته باشند. رسانهها میتوانند چشم تیزبین و زبان گویای جامعه در مسیر پایداری تولید باشند.
وی ادامه داد: در گذشته، به دلیل غفلت، بخشهایی از باغها و مزارع در مناطق مختلف از بین رفت. کافی است به شمال تهران نگاه کنیم؛ چند دهه پیش باغها و مزارع زیبایی در آن منطقه وجود داشت، اما امروز آثار بسیاری از آنها باقی نمانده است. نباید اجازه دهیم چنین اتفاقی در گیلان تکرار شود.
رفع تداخل بیش از ۸۰ درصد اراضی
صالح محمدی از پیشرفت بیش از ۸۰ درصدی طرح رفع تداخل اراضی در گیلان خبر داد و گفت: گیلان یکی از دشوارترین استانها در اجرای طرح رفع تداخل است.
وی درباره دلیل این دشواری توضیح داد: اگر یک عرصه کشاورزی یک یا دو سال رها شود، بهسرعت در آن درخت و پوشش گیاهی رشد میکند و ممکن است در تفسیرهای بعدی، این عرصه ملی یا جنگلی تلقی شود. همین موضوع فرآیند تعیین تکلیف اراضی را دشوار میکند.
وی اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و ثبت اراضی کشاورزی را نیز اقدامی مهم دانست و گفت: افرادی که اراضی کشاورزی را در تصرف دارند، از زمان اجرای این قانون تا پایان سال ۱۴۰۷ فرصت دارند برای دریافت سند مالکیت اقدام کنند.
صالح محمدی افزود: این قانون چند هدف مهم دارد؛ نخست هویتبخشی و ایجاد امنیت مالکیت و دوم رفع محدودیتهایی که در گذشته برای صدور سند تکبرگ اراضی با مساحت کمتر از حد نصاب وجود داشت. اکنون کشاورزان با هر میزان مساحت نیز میتوانند برای دریافت سند اقدام کنند.
تغییر الگوی کشت در شرایط تغییر اقلیم
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان بر ضرورت تغییر الگوی کشت تأکید کرد و گفت: باید رویکرد خود را در مدیریت باغها و مزارع نسبت به گذشته تغییر دهیم.
وی افزود: اگر در گذشته زمان سمپاشی یک آفت در بازه زمانی مشخصی بود، اکنون مطالعات اقلیمی نشان میدهد بهار زودتر آغاز میشود و در برخی موارد حدود یک ماه زودتر از گذشته شرایط بهاری ایجاد میشود. بنابراین اگر اجازه دهیم آفت یا عامل بیماری به مرحلهای برسد که اقدامات کنترلی دیگر کارایی لازم را نداشته باشد، با خسارت مواجه خواهیم شد.
صالح محمدی بر ضرورت استفاده از مطالعات محیطزیستی و اقلیمی برای تعیین زمان مناسب کنترل آفات تأکید کرد.
فرآوری ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تن محصول و هدفگذاری ۵ میلیون تن
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت افزایش فرآوری محصولات کشاورزی گفت: باید برای تولید بیشتر و فرآوری محصولات تلاش کنیم. آخرین آمار نشان میدهد حدود ۲ هزار و ۴۰۰ پروانه بهرهبرداری در حوزه فرآوری محصولات صادر شده و ظرفیت فرآوری استان حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تن است.
صالح محمدی افزود: این ظرفیت میتواند تا ۵ میلیون تن افزایش پیدا کند. از سال ۱۴۰۴ نیز ۳۳ واحد فرآوری در استان ایجاد یا فعال شده و ۴۱۸ هزار تن به ظرفیت فرآوری اضافه شده است. امسال نیز چهار واحد صنایع تبدیلی در هفته دولت به بهرهبرداری خواهد رسید.
وی با اشاره به ظرفیت بنادر شمال کشور گفت: فرصت مهمی در اختیار بنادر شمالی قرار دارد. بسیاری از کشورها متقاضی محصولات کشاورزی هستند و باید سرمایهگذاری بیشتری در این حوزه انجام شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: یکی از اولویتهای کاری من حفظ سرمایهگذاریهای موجود و دیگری ایجاد سرمایهگذاریهایی است که بتواند دیپلماسی غذایی استان گیلان و کشور را افزایش دهد.
نظارت بر نرخ تبدیل شالی به برنج
صالح محمدی درباره نرخ تبدیل شالی در واحدهای شالیکوبی نیز گفت: در بحث نظارت، برخی شالیکوبیها با جریمههای بسیار سنگین مواجه شده بودند. با مراجعه به مسئولان استان و طرح موضوع، مشخص شد که این مسئله نیازمند بررسی و تأمل بیشتری است؛ زیرا ممکن است جریمههای سنگین آثار منفی بر فعالیت واحدهای شالیکوبی داشته باشد.
وی افزود: مقرر شد هزینههای واحدهای شالیکوبی در سه استان شمالی و نظر واحد تخصصی سازمان جهاد کشاورزی بررسی شود و در نهایت نرخ نهایی به معاونت مربوطه اعلام و اجرایی شود.
صالح محمدی تصریح کرد: نرخ تبدیل شالی در استان گیلان با توجه به افزایش بیش دو و نیم برابری نسبت به سال گذشته، از دو استان مازندران و گلستان کمتر است و حدود ۳ درصد هزینه تولید برنج مربوط به ضریب تبدیل شلتوک به برنج است.
وی درباره نظارت بر اجرای دستورالعملها گفت: با ابلاغ استانداری، دستورالعمل مربوط به همه کارخانهها ابلاغ شده است و کوچکترین تخلف از این دستورالعملها مشمول بازرسی و جریمه خواهد شد و در این زمینه گذشتی وجود نخواهد داشت.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود: با توجه به شرایط انرژی و قطعی برق و سایر موضوعات مرتبط با فعالیت شالیکوبیها، نظارت بر روند کار آنها باید دقیقتر انجام شود و فرآیند فعالیت کارخانههای شالیکوبی نیز آغاز شده است.
۱۴۲۵ شالیکوبی فعال در گیلان
صالح محمدی با اشاره به استقبال کشاورزان از کارخانههای مدرن شالیکوبی گفت: کشاورزان بیشتر به دنبال کارخانههای مدرن هستند؛ زیرا زمانی که حجم شلتوک زیاد باشد و رطوبت آن بالاتر از ۲۰ درصد باشد، احتمال فعال شدن قارچ افزایش مییابد و کیفیت محصول کاهش پیدا میکند.
وی ادامه داد: باقی ماندن شلتوک با رطوبت بالا موجب فعال شدن قارچ میشود و در مرحله خشککردن و فرآوری نیز میزان خردشدگی برنج افزایش مییابد. حتی ماندگاری برنج پس از سفید شدن نیز کاهش پیدا میکند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان تأکید کرد: نوسازی تجهیزات و بهروز نگه داشتن کارخانههای شالیکوبی و همچنین تأمین انرژی آنها با استفاده از ژنراتور باید با حمایت بانکها انجام شود.
وی تعداد کارخانههای شالیکوبی فعال استان را یک هزار و ۴۲۵ واحد اعلام کرد و گفت: تاکنون ۶۷۰ کارخانه به واحدهای مدرن یا نیمهمدرن تبدیل شدهاند و تعرفه شالیکوبی نیز بر اساس درجه کارخانه دریافت میشود.
کشاورزی هوشمند و ضرورت استفاده از فناوری
صالح محمدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تغییرات اقلیمی و ضرورت افزایش بهرهوری گفت: آینده کشاورزی به برنامهریزی دقیق، استفاده از فناوریهای نوین و حرکت به سمت کشاورزی هوشمند وابسته است.
وی تأکید کرد که ابزارهایی مانند فناوریهای نوین، دادههای ماهوارهای و ظرفیتهای علمی و تحقیقاتی باید از مرحله پژوهش عبور کرده و در عرصه تولید مورد استفاده قرار گیرند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان همچنین بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت باغها و مزارع متناسب با تغییرات اقلیمی، زمان ظهور آفات و بیماریها تأکید کرد و گفت: مدیریت کشاورزی دیگر نمیتواند صرفاً بر مبنای الگوهای ثابت گذشته انجام شود.
رسانهها؛ «چشم تیزبین» صیانت از تولید
صالح محمدی در پایان با تأکید دوباره بر نقش رسانهها در حفاظت از منابع کشاورزی گفت: از خبرنگاران انتظار داریم علاوه بر روایت توانمندیهای بخش کشاورزی، نسبت به تهدیدهایی مانند تغییر کاربری اراضی، کاهش بهرهوری و از بین رفتن منابع نیز حساس باشند.
وی افزود: رسانهها میتوانند چشم تیزبین و زبان گویای جامعه باشند و با نقد کارشناسی، دستگاههای مسئول را به سمت اصلاح امور هدایت کنند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان گفت: ما وظیفه داریم به پرسشهای خبرنگاران پاسخ دهیم و مدیران و دستگاههای مسئول نیز باید بر اساس وظایفی که بر عهده دارند پاسخگو باشند.
محمدی تأکید کرد: حفظ ظرفیتهای کشاورزی گیلان، افزایش بهرهوری، توسعه فرآوری، جلوگیری از تغییر کاربری اراضی و استفاده از ظرفیت تحقیقات و فناوری، مجموعه اقداماتی است که میتواند به پایداری تولید و تقویت نقش استان در امنیت غذایی کشور کمک کند.